`Bedrijfsleven VS wil invloed op Europese regels'

De relatie tussen de VS en de Europa moet gebaseerd zijn op belangrijke waarden en vriendschap, zegt Rockwell Schnabel, Amerikaans ambassadeur in Brussel. Volgens hem hebben politieke strubbelingen nauwelijks invloed op de handelsbetrekkingen. ,,Men gaat door met de zaken.''

De conflicten mogen variëren van staal tot de ,,as van het kwaad'', maar voor Rockwell Schnabel blijft het ,,essentieel dat de relatie tussen de Verenigde Staten en Europa gebaseerd is op belangrijke waarden en vriendschap''.

De gefortuneerde zakenman en persoonlijke vriend van president George W. Bush, die sinds vorig jaar Amerikaans ambassadeur bij de Europese Unie is, geeft geen krimp. Hij constateert dat de emoties hoog kunnen oplopen. ,,Maar ik denk dat, zoals in het verleden gebeurde, ook in de toekomst de problemen worden opgelost.''

Hij ziet de Europees-Amerikaanse betrekkingen vooral vanuit economisch perspectief. Vrijwel dagelijks komen er topmensen van Amerikaanse ondernemingen bij hem in Brussel langs om hun wensen over de Europese economie te benadrukken. Maar kunnen problemen bij de politieke relaties invloed hebben op de handelsbetrekkingen? ,,Ik geloof het niet'', zegt Schnabel. ,,De zakenwereld is natuurlijk op de hoogte van kwesties, maar men gaat door met de zaken.''

Hij kan erover praten in accentloos Nederlands, hoewel hij zijn moedertaal sinds 1957 slechts zelden heeft gesproken. In het jaar dat de huidige EU begon met de ondertekening van het Verdrag van Rome, verhuisde hij uit Amsterdam naar Los Angeles.

Zijn omgekeerd de handelsconflicten van negatieve invloed op het politieke klimaat? Schnabel ziet het niet. De VS houden zich in zijn ogen aan internationale afspraken. De uitspraak van de Eurocommissaris Pascal Lamy (Handel) vorig jaar dat de VS proberen problemen op te lossen ,,door het tonen van spierballen'', kent hij niet.

Hij ziet geen reden voor Amerikaanse ergernis wanneer de EU sancties ter waarde van maximaal vier miljard dollar neemt tegen de Amerikaanse export wegens een fiscale regeling ten gunste van Amerikaanse ondernemingen die strijdig met de afspraken binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO) zijn gebleken. ,,Een feit is dat Europa de zaak bij de WTO won. Wij hebben erkend dat wij hebben verloren. Welke vorm de sancties krijgen weet nog niemand. Daarover wordt fatsoenlijk onderhandeld'', zegt hij.

De Europese regeringsleiders vermeden het afgelopen weekeinde tijdens de top van Barcelona een discussie over Irak. De Britse premier Tony Blair, de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder en de Franse president Jacques Chirac wilden niet dat de indruk zou ontstaan dat de EU verdeeld is over een mogelijke Amerikaanse militaire actie tegen dat land. Is Schnabel tevreden over die Europese terughoudendheid?

,,Ik ben zeker dat de Europese regeringsleiders net zo bezorgd zijn als wij over Irak en wapens voor massavernietiging'', zegt hij. ,,Er zijn natuurlijk verschillende meningen over de vraag of daarvan werk gemaakt moet worden. Op dit ogenblik heeft niemand gezegd dat Irak het volgende militaire doel is. Wij voeren een dialoog met alle landen van de EU, zowel op bilateraal als op EU niveau. Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell spreekt voortdurend met Javier Solana, de EU-functionaris voor het buitenlands beleid. Onze regering praat ook op bilateraal niveau met de Europese regeringsleiders.''

De EU probeert een gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid op de been te krijgen. Maar doen de VS op dat terrein liever zaken in de Europese hoofdsteden en is de EU vooral van economisch belang? ,,Wij werken met individuele landen en met de EU samen. De EU is een proces, het was alleen een economische unie en wordt nu veel meer, inclusief het defensiebeleid. Wij zien het belang van onze vertegenwoordiging bij de EU, maar we hebben tegelijkertijd onze ambassades. We hebben een week geleden hier in Brussel een bijeenkomst gehouden met alle Amerikaanse ambassadeurs in de EU. Ze kwamen hierheen om over alles te praten, defensie, politieke kwesties, economische zaken. Dat was nooit eerder gebeurd. Ik heb dat georganiseerd omdat ik me realiseerde dat veel besluitvorming van de Europese hoofdsteden naar Brussel gaat,'' zegt Schnabel.

Hij benadrukt dat de EU Amerika na 11 september vorig jaar met zaken als justitiële samenwerking en bestrijding van het witwassen van geld behulpzaam is geweest bij de strijd tegen het terrorisme. Maar Schnabel signaleert ook de grens van de Europese positie:,,Wij hebben de overstelpende militaire macht, we erkennen dat en die gebruiken wij bij de strijd tegen het terrorisme.''

De Europese top het afgelopen weekeinde in Barcelona is door Schnabel met bijzondere belangstelling gevolgd. Allereerst vanwege het EU-besluit om meer aan ontwikkelingssamenwerking te gaan uitgeven. ,,Als je het terrorisme wilt aanpakken, moet je naar het armoedeprobleem in de wereld kijken'', zegt de ambassadeur. ,,Er is een verband tussen die twee zaken. Als we sterke economieën hebben, kunnen we de minder ontwikkelde landen helpen.''

Hij heeft ook naar de Europese top gekeken omdat het kleinste stapje bij de liberalisering van de Europese economie en het kleinste signaal van vereenvoudiging van de Europese regelgeving, grote belangstelling hebben van de Amerikaanse zakenlieden die hem in Brussel bezoeken. Het zijn Amerikaanse prioriteiten omdat Amerikaanse ondernemingen denken dat hun kansen om in Europa geld te verdienen erdoor worden vergroot. Ze willen daarom ook invloed kunnen uitoefenen op hervorming van Europese regelgeving.

Volgens Schnabel kan een Europese onderneming dat nu al in de Verenigde Staten. ,,Daarvoor oefenen Amerikaanse ondernemingen druk uit, en oefenen wij op onze beurt ook druk uit'', zegt hij.