Terrorisme is in Italië niet uitgeroeid

Na de moord op een regeringsadviseur vraagt heel Italië zich af of het terrorisme van de jaren zeventig en tachtig terugkeert. ,,Dergelijke scènes komen af en toe als een nachtmerrie terug.''

Een leren tas vol documenten die verweesd op de grond lag in een smalle straat in Bologna. Witte cirkeltjes met nummers erbij, om aan te geven waar kogels en andere sporen zijn gevonden. Een spook uit het verleden, uit het politieke geweld van de jaren zeventig en tachtig, is terug in Italië.

,,Dergelijke scènes komen af en toe als een nachtmerrie terug in het Italiaanse leven,'' zei Furio Colombo, hoofdredacteur van de linkse krant l'Unità, op de tv.

Met twee schoten in de nek is de 51-jarige Marco Biagi, een adviseur van het ministerie van Arbeid, doodgeschoten toen hij dinsdagavond op de fiets naar huis ging. Op zijn voordeur staat de vijfpuntige ster gekrast van de Rode Brigades, de linkse terreurgroep die tientallen doden uit de jaren zeventig op haar geweten heeft. Gisteravond bevestigde een telefoontje wat iedereen al dacht: deze aanslag is, net als de moord van drie jaar geleden op een collega van Biagi, opgeëist door een splintergroep die de Rode Brigades nieuw leven wil inblazen. De politie gelooft dat de aanslag zelfs met hetzelfde pistool is gepleegd.

Vanmorgen heeft deze splintergroep via e-mail een lang communiqué gestuurd naar de media. De moord op de links-liberale Biagi, voorstander van hervorming van het arbeidsrecht, past in de strijd tegen ,,het antiproletarische en contrarevolutionaire project voor een neocorporatistische sociaal-economische hermodellering van de staat.'' De groep ziet een monsterverbond van regering, werkgevers en vakcentrales om de rechten van arbeiders te schenden. Zij noemt zich: Rode Brigades voor de oprichting van de Strijdende Communistische Partij, afgekort als BR-PCC.

Italië is diep geschokt. ,,Dit laat zien dat het politieke terrorisme nog niet volledig uitgeroeid is in onze samenleving'', zei Piero Fassino, leider van de Linkse Democraten, de grootste oppositiepartij. Volgens minister van Binnenlandse Zaken Claudio Scajola wijst de aanslag op ,,een terroristische subcultuur''. De Corriere della Sera schreef: ,,Hoe weinig vooruitgang heeft onze democratie gemaakt als er nog steeds mensen zijn die laf kogels afvuren op een man die vreedzaam op zijn fiets naar huis gaat.''

Volgens de minister voor Europese Zaken, Rocco Buttiglione, proberen de moordenaars zelfs een burgeroorlog te ontketenen. Dat is een verwijzing naar de felle discussie die is uitgebarsten tussen enerzijds de vakbonden en een aantal linkse politici en anderzijds het kabinet van premier Silvio Berlusconi. Een echo daarvan kwam gisteren terug in het ingelaste Kamerdebat, toen de communist Diliberto zei dat de regering een klimaat van haat had gezaaid. Uit woede over de suggestie hierachter liepen Kamerleden van de regeringspartijen de zaal uit.

Maar anderen kaatsten terug. ,,Dit was een aangekondigde dood'', zei Antonio D'Amato, voorzitter van de werkgeversorganisatie Confindustria, in het avondvullende debat over de aanslag op de Italiaanse tv. ,,Je hoeft maar te kijken naar het klimaat van haat en moddergooierij, dat de afgelopen weken ontzettend is geëscaleerd. Wie Biagi heeft vermoord heeft de plannen voor modernisering van het land, voor politieke dialoog vermoord.''

Berlusconi heeft beloofd het economische bestel te liberaliseren. Onderdeel daarvan vormt een regeringsvoorstel om het ontslagrecht te versoepelen. De vakbonden zijn daar fel tegen, en hadden voor zaterdag een protestmanifestatie aangekondigd de betoging gaat door, maar zal nu in het teken staan van het protest tegen terrorisme. [Vervolg BIAGI: pagina 5]

BIAGI

Protesten in heel Italië tegen aanslag

[Vervolg van pagina 1] Het gespannen sociale klimaat wordt van regeringszijde uitdrukkelijk als het decor gepresenteerd voor de moord op Biagi.

Net als zijn collega Massimo D'Antona, die drie jaar geleden onder vrijwel identieke omstandigheden in Rome werd vermoord, was Biagi betrokken bij regeringsplannen om het arbeidsrecht te hervormen. Deze hoogleraar was als regeringsadviseur aangetrokken toen er nog een links kabinet aan de macht was; en de huidige minister van Arbeid, Roberto Maroni, bleef van zijn diensten gebruik maken.

In een artikel dat op de dag van zijn dood was gepubliceerd in de zakenkrant Il Sole 24 Ore, eigendom van de werkgeversorganisatie Confindustria, had hij nog een lans gebroken voor versoepeling van het ontslagrecht.

In rapporten van inlichtingendiensten was gewaarschuwd dat Biagi een potentieel doelwit was van terreurgroepen. Net als D'Antona was hij niet zo bekend bij het grote publiek, maar voor de ingewijden was hij een sleutelfiguur. Gezien de aanslag op D'Antona en toon en richting van kritiek bij extreem-linkse groepen, heeft Biagi een tijd lang politiebewaking gehad.

Een paar maanden geleden was daar een einde gemaakt, toen minister Scajola besloot het aantal mensen dat speciale beveiliging krijgt, sterk terug te brengen.

Op veel plaatsen in Italië is gisteren twee uur lang het werk stilgelegd, uit protest tegen de aanslag, en zijn er korte protestdemonstraties gehouden. Treinen stonden vijf minuten stil. Bij het huis van Biagi kwamen honderden mensen bloemen en briefjes leggen.

Romano Prodi, een goede vriend van Biagi die vaak met hem ging fietsen in de heuvels bij Bologna, onderbrak zijn werkzaamheden als voorzitter van de Europese Commissie en vloog uit Brussel over om Biagi de laatste eer te bewijzen.

De vakbonden aarzelen. Zij hadden een algemene staking aangekondigd tegen het kabinetsbeleid, en willen daar woensdag een definitief besluit over nemen.

Sergio Cofferati, leider van de linkse CGIL, de grootste vakbond, zei dat het recht om te protesteren tegen regeringsbeleid niet is verminderd na de aanslag, en protesteerde tegen suggesties ter rechterzijde dat de bonden links-extremisten zouden aanmoedigen met hun kritiek. Cofferati wil vóór eind april een algemene staking houden.

Berlusconi riep de bonden gisteren op hun stakingsplannen te schrappen. ,,Dit is een oorlog die je wint met de bijdragen van iedereen,'' zei de premier.

Sommige commentatoren schrijven dat de moord uiteindelijk in het voordeel van Berlusconi zou kunnen uitpakken. Maar in de meeste reacties overheerst de waarschuwing dat niemand moet proberen hieruit politieke munt te slaan.

,,Alleen dan kunnen we er zeker van zijn dat de jaren zeventig niet meer terugkeren in dit land,'' zei de hoofdredacteur van de Corriere della Sera, Ferruccio De Bortoli.