`Onderzoek Hermans onvoldoende'

Minister Hermans en de Tweede Kamer hebben elkaar niet gevonden in het debat over de hbo-fraude. De Kamer vertrouwt Hermans' onderzoek niet en wil de Algemene Rekenkamer inschakelen.

De onduidelijkheid over de hbo-fraude, zo constateerde het Kamerlid C. Eurlings (CDA) gisteren, neemt eerder toe dan af. ,,Er hangt een dichte mist rond minister Hermans, zonder dat hij moeite doet dat beeld weg te nemen.''

Volgens de Kamer deugt er niets van de manier waarop Hermans is omgegaan met de fraude-affaire. De Tweede Kamer wantrouwt diens vervolgonderzoek naar mogelijke fraude aan de hogescholen, universiteiten en mbo-scholen. Binnenkort zal de Kamer daarom zeer waarschijnlijk zelf de Algemene Rekenkamer vragen die fraude diepgaand onderzoeken. Hermans zal de Kamer daarbij niet in de weg lopen, maar hij zet zijn eigen onderzoek, waarbij de Rekenkamer óók een rol heeft, door. Dat is de belangrijkste uitkomst van een debat van twee dagen in een ijzige sfeer tussen Hermans en de

Kamer.

Hermans vindt dat hij adequaat heeft gereageerd, herhaalde hij gisteren. Nadat hij eind vorig jaar gehoord had van de klachten van een klokkenluider dat hogescholen voor miljoenen euro's fraudeerden met studentenaantallen, heeft hij actie ondernomen. Hij gaf opdracht tot een accountantsonderzoek naar zes hogescholen, hij deed aangifte bij het openbaar ministerie en eist ruim 29 miljoen euro van de hogescholen terug.

Bovendien is hij begonnen met een vervolgonderzoek het rondsturen van een vragenlijst waarin de universiteiten, hogescholen en mbo-scholen zelf moeten invullen of zij gesjoemeld hebben. Wie eerlijk is, moet terugbetalen, maar wordt niet gestraft. Hermans: ,,De scholen moeten de kans krijgen zichzelf te reinigen.''

Dit alles maakte weinig indruk in de Kamer. Alleen Hermans' eigen VVD steunt diens aanpak tot nu toe. Hij reageerde veel te laat op de signalen van de klokkenluider en het onderzoek naar niet meer dan zes hogescholen is te beperkt, aldus de Kamer. Hermans' verweer dat hij nooit goed op de hoogte was gebracht door zijn ambtenaren, is voor de Kamer reden te meer om de Rekenkamer te vragen óók de cultuur op het departement te onderzoeken. Rabbae (GroenLinks) zei hierover: ,,Dat u persoonlijk niet op de hoogte was gesteld, doet helemaal niet terzake. U bent gewoon verantwoordelijk.'' Het naar huis sturen van directeur hbo Jacob Zuurmond vond de Kamer dan ook weinig chic. ,,Een pionoffer'', aldus Van Bommel (SP).

Bovendien was er niets gedaan met eerdere berichten van misstanden in het hbo. Een brief van bestuursvoorzitter Verbraak van Fontys Hogescholen over ,,constructies die wij tot voor kort als niet-toegestaan beschouwden'', werd met een beleefd briefje terug afgedaan.

Meer nog wordt het Hermans aangerekend dat hij de Kamer op cruciale punten niet heeft ingelicht. Hermans gaf gisteren toe dat hij al een paar jaar ,,twijfels'' had of de opgegeven instroomcijfers van eerstejaars studenten in het hbo wel klopten. Kamerlid Hamer (PvdA): ,,Ik voel me in de maling genomen. Ik heb gepleit voor extra geld voor het hbo, terwijl u al vermoedde dat de cijfers niet klopten.'' Ander voorbeeld: een rapport uit 2000 waarin ambtenaren en hbo-vertegenwoordigers al constateerden dat bekostigingsregels ,,ongewenst strategisch gedrag'' in de hand werken, werd niet naar buiten gebracht.

Voor het `zelfreinigend onderzoek' door de instellingen zelf had de Kamer al helemaal geen goed woord over.

De Kamer vindt in meerderheid dat alleen een onafhankelijk, extern onderzoek de naam van het hoger en beroepsonderwijs nog kan zuiveren.