Mooiprater van Venezuela kletst te veel

Drie jaar geleden was hij de hoop van de armen. Nu begint de steun aan de populistische Venezolaanse president Hugo Chávez ook in de sloppenwijken te tanen. Hij praat te veel.

,,Wat een drama'', zegt Belkis wanneer haar man de televisie aanzet. Daar is hij weer: Hugo Chávez, de voormalige paratrooper met zijn steeds dikker wordende indianengezicht. ,,Weer geen soap vanavond'', concludeert ze, en beent naar het keukentje van het huisje waar ze met haar twee schoonzussen en een hele bulk kinderen woont.

Op de achtergrond klinken de uithalen van de `revolutionaire' president. Zijn speech zal wel weer een paar uur gaan duren. ,,Je kent het gevoel wel'', zegt Belkis terwijl ze haar armen op de geïmproviseerde aanrecht legt. ,,Het is net als verliefd zijn. Eerst vind je alles geweldig. Maar als je eenmaal genoeg van hem hebt, dan kun je hem niet meer luchten. Van mij mag hij weg.''

Drie jaar geleden voerde ze nog fanatiek campagne voor Chávez in deze sloppenwijk Del Valle. ,,Het volk houdt van hem'', riep ze toen onder haar rode baret. Het hoofddeksel was het symbool van de `vreedzame revolutie van de armen' die Chávez preekte. Dezelfde baret die de vroegere luitenant-kolonel had gedragen toen hij in 1992 een mislukte staatsgreep pleegde. ,,Chávez zal de corrupte oligarchie van dit land een lesje leren'', juichte Belkis. ,,Stem op hem.''

Ook haar schoonzus Marta voerde campagne. Maar zij had bedenkingen. Het feit dat hij couppleger was. Zijn militaristische taalgebruik. ,,Ik weet niet of die populistische mooiprater zich straks niet als een ayatollah ontpopt'', zei Marta. Toch stemde ze op hem. Er was geen keuze. ,,Tachtig procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens in het rijkste olieland van Latijns Amerika. Dus er is iets zwaar mis met onze politieke elite'', redeneerde Marta. ,,En dat moet ze voelen.''

Chávez won. Zijn overwinning veegde in één keer de twee tradionele politieke partijen van de kaart. Zijn eerste regeringsjaar gebruikte Chávez om per volksreferendum een nieuwe grondwet aan te nemen. ,,De meest democratische en liberale grondwet ter wereld'', zegt Marta nu. ,,Wie Chávez van dictatoriaal gedrag beschuldigt moet die grondwet nog maar eens lezen.''

In het kleine huisje in de sloppenwijk zijn de rollen nu omgedraaid. Marta, een sociologe die zich ooit uit de sloppenwijk omhoog gestudeerd had, staat ,,pal achter Chávez''. Ze had een goede baan, maar verdiende zo weinig, dat ze tien jaar geleden weer in de sloppenwijk belandde. Dat maakte haar rijp voor de revolutie van Chávez. ,,Eindelijk is er op dit continent iemand die de de kant van de armen heeft gekozen. Iemand van het volk, die de staat nu eens niet gebruikt als melkkoe voor de rijken.'' Dat, zegt Marta, is de revolutie waar meer dan zestig procent van de bevolking voor heeft gestemd.

Belkis, die wasvrouw is, hoort haar schoonzus hoofdschuddend aan. ,,Oh ja, en waar is die revolutie dan'', zegt ze. Gewone mensen zoals zij zijn met die Chávez niets opgeschoten. ,,Hij is een dictator en een gek''. Daarmee sluit ze zich aan bij de roep van de middenklasse en de herrijzende oude politieke elite.

,,Het belangrijkste probleem van Chávez is zijn agressieve taal'', zegt politiek analist Manuel Malaver. Hij beschrijft de eindeloze speeches waarin de president zijn tegenstanders uitscheldt. `Esqualidos', viezerikken, kankergezwellen, en samenzweerders van de duivel heten ze.

,,Hij maakt permanent ruzie en stoot iedereen voor het hoofd'', zegt Malaver. De pers, de kerk, de middenklasse die eerder allemaal aan zijn kant stonden. ,,Hij gedraagt zich als een onvolwassen jongetje dat de macht als zijn speeltje ziet. Dat irriteert een hoop mensen'', zegt Malaver.

,,Maar hij is absoluut geen dictator'', meent de onderzoeker. Chávez dreigt, doet autoritair en praat en praat. Maar hij is niet te vergelijken met bijvoorbeeld de afgezette president Fujimori van Peru.

,,Chávez misbruikt de staat niet om televisiekanalen te onteigenen, te martelen of te moorden'', zegt Malaver. Er is geen spionageterreur. Er is vrijheid van meningsuiting.

,,Eigenlijk is het krankzinnig'', zegt Malaver. Het grootste deel van zijn energie heeft Chávez gestoken in het maken van een nieuwe, uiterst liberale grondwet ,,Terwijl hij veel meer had kunnen bereiken als hij de grondwet ongewijzigd had gelaten.'' Het enige bedreigende, zegt Malaver, zijn de `revolutionaire' knokploegen die op verschillende plaatsen zijn ontstaan. Chavez neemt daar geen afstand van.

,,Chá-vez, Chá-vez'', schettert haar papagaai als Marta die avond haar huisje verlaat. Door het open raam ziet ze hoe Belkis de vogel bekogelt. ,,Hou je kop!'' Lachend loopt ze langs het onverharde pad naar beneden.

Tussen de straatverkopers zit haar jeugdvriend Luis. `Café café', noemen ze hem in de wijk, vanwege zijn handel in plastic bekertjes koffie. ,,Natuurlijk ga ik tot het uiterste om deze revolutie te verdedigen'', zegt hij. Intens kijkt hij Marta aan. ,,Patria o muerte'', zegt hij, `het vaderland of de dood'. ,,Patria o muerte'', antwoordt Marta.

Is ze echt van plan voor die Chávez haar leven te geven? Langzaam knikt ze van ja. ,,Maar begrijp me goed, het gaat me niet om die kerel.''

Opeens vertelt ze hoe ook zij zich doodergert. ,,Dat geklets. Natuurlijk zou ik willen dat hij anders was, meisje.'' Er zijn nachten dat ze er niet van kan slapen, biecht ze op. Zo misselijk is ze van de situatie.

En toch. Plotseling stromen de tranen haar over de wangen. ,,Ik droom ervan dat de kinderen in mijn land naar school kunnen. Dat mensen niet meer hoeven te sterven van de honger. Dat is mijn droom. Helaas is hij de enige die daarvoor staat.''