Wolters raakt verder achterop

Wolters Kluwer ligt een straatlengte achter bij Reed Elsevier. Vooral op het terrein van internet, waar hoge marges liggen, lopen de verschillen in het oog.

Uitgever Reed Elsevier begint trekjes te krijgen van Michael Schumacher, de Formule 1-coureur die overwinning na overwinning aan elkaar rijgt. Aartsrivaal Wolters Kluwer heeft meer weg van Jos Verstappen, een collega van Schumacher die met zijn haperende motor uitsluitend de achterhoede bevolkt.

Wolters Kluwer presenteerde gisteren haar jaarcijfers. En het viel niet mee, zo bleek uit de koersreactie. Het uitgeversfonds maakte een snoekduik van ruim 6 procent; de collega's van Reed Elsevier zagen op hetzelfde moment hun beurswaarde met een procent klimmen.

De twee Amsterdamse uitgevers, beide gespecialiseerd in professionele en wetenschappelijke informatie, zitten midden in een verbouwing. Bij Reed Elsevier heet het reshaping, bij Wolters Kluwer transformation. Doel is betere marktposities te veroveren, elektronisch uitgeven sterk te stimuleren en uiteindelijk de winstgevendheid op te schroeven. Ondertussen is het economisch klimaat guur, waardoor de omstandigheden niet optimaal zijn.

Reed Elsevier zag als eerste de noodzaak tot verbouwen. Na spanningen in het topmanagement trad in september 1999 de Brit Crispin Davis aan. Nog geen zes maanden na zijn benoeming ontvouwde hij zijn strategie voor de komende drie jaar. In internet werd bijna 1,2 miljard euro gepompt, er werd flink geschoffeld in het topmanagement, de afhankelijkheid van de conjunctuurgevoelige advertentiemarkt werd verminderd. De kroon op het werk vormde de overname van de Amerikaanse educatieve uitgever Harcourt, waarmee een vierde pijler onder het concern werd gezet, naast juridische, medische en zakelijke uitgaven. Wolters Kluwer, dat ook interesse had in delen van Harcourt, bleef met lege handen achter.

De schokgolf van Davis heeft zijn uitwerking niet gemist. Een maand geleden publiceerde de uitgever zijn jaarcijfers. Daar bleek dat een jaar eerder dan gepland het uitgeefhuis terug is op het groeipad uit het glorieuze verleden: dubbelcijferige winstgroei. Het vizier is vanaf nu gericht op autonome groei.

Wolters Kluwer topman Rob Pieterse gaf het gisteren min of meer ook toe, tijdens een toelichting op de jaarcijfers. ,,Ja, we lopen een paar jaar achter op Reed Elsevier, maar zij zijn ook eerder vastgelopen.'' Dat Pieterse slechts een half jaar later dan collega Davis van Reed Elsevier was aangetreden als hoogste man, liet hij gemakshalve maar achterwege.

Net zoals bij Reed Elsevier staat ook bij Wolters Kluwer, sinds het aantreden van Pieterse, organische groei hoog in het vaandel. Alleen wil het daarmee niet vlotten. In 2003 zou die groei op zo'n 6 procent moeten uitkomen, maar of het concern deze doelstelling gaat realiseren, is de vraag. Vorig jaar had Pieterse nog een tien procents winstgroei (voor goodwill) uitgesproken voor dit jaar, maar ook daar moet hij op terugkomen.

Pieterse, die inmiddels naar eigen zeggen `zijn lesje heeft geleerd', hield daarom gisteren wijselijk zijn mond over toekomstige doelstellingen en verwachtingen. Wellicht heeft dat ook te maken met zijn achtergrond. Van oorsprong is hij een financiële man en geen verkoper, zoals Crispin Davis. De Brit maakte onder meer faam als marketeer bij Procter & Gamble.

Pieterse is de opvolger van Casper van Kempen, de bestuursvoorzitter die na nog geen vijf maanden al weer werd afgeserveerd door de uitgever. Van Kempen wilden veel meer inzetten op vernieuwing, op het internet. Concurrent Reed Elsevier had net de maand er voor (februari 2000) bekendgemaakt zo'n 1,2 miljard euro opzij te zetten voor internetinvesteringen. Wolters Kluwer besloot dat 250 miljoen euro genoeg was, terwijl Van Kempen het dubbele had gewild. Met de aanstelling van Pieterse koos het bedrijf voor een behoedzame aanpak.

De groei van internetactiviteiten lijkt dat beleid nadrukkelijk te onderstrepen. Vorig jaar groeide de omzet uit internet met 10 procent tot bijna 400 miljoen euro. Daarmee is het concern ver verwijderd van eerder uitgesproken verwachtingen. In augustus 2000 dacht Pieterse nog dat een omzet uit internet van 1,2 miljard euro in 2002 wel haalbaar was. Een lastige klus, gezien de resultaten van vorig jaar. In totaal zijn de internetactiviteiten goed voor zo'n tien procent van de totale omzet.

Vooralsnog zijn de bijna ouderwetse cd-roms waar Wolters Kluwer het van moet hebben als het gaat om `elektronische omzet'. De omzet (in totaal 585 miljoen euro) van cd-roms steeg in 2001 met 15 procent. Pieterse zei dat hij van dit medium af wil, omdat de internetmarges een stuk hoger zijn. Alleen waren zijn klanten daar nog niet aan toe, volgens hem.

Reed Elsevier lijkt minder moeite te hebben om zijn cliënten te overtuigen van de merites van internetdiensten. In 2001 gingen de internetopbrengsten van het concern met 72 procent omhoog. De internetactiviteiten kwamen daarmee uit op 1,2 miljard euro, ruim 16 procent van de totale omzet. Fors meer dan bij Wolters Kluwer.

Jos Verstappen is inmiddels weg uit het Formule 1 circuit bij gebrek aan een sponsor. Wacht Wolters Kluwer hetzelfde lot als de Nederlandse coureur?