Naakt vluchten over het eeuwige ijs

Sneeuw en ijs, ze zijn voortdurend in beeld in Atanarjuat, the Fast Runner, maar er is niemand die zich daar druk over maakt. Ze zijn er gewoon, zoals er hier bomen zijn en het regent. Atanarjuat is de eerste door Inuit gemaakte speelfilm. Hij is op de eerste plaats gemaakt voor Inuit, maar de rest van de wereld kijkt opgewonden mee. Regisseur Zacharias Kunuk won in mei op het festival van Cannes de camera d'or voor het beste debuut en sindsdien is de film bezig aan een triomftocht.

Atanarjuat is gebaseerd op een Inuit-legende over twee mannen die strijden om een vrouw. Een van die mannen is de held van het verhaal, de snelle renner uit de titel, en het hoogtepunt van de film komt als hij naakt over het ijs rent om te ontkomen aan zijn achtervolgers. Atanarjuat is een verhaal dat lijkt op veel andere verhalen over helden, van de Odyssee tot Star Wars. De film boeit omdat hij op die andere verhalen lijkt én omdat hij daarvan afwijkt. Deze versie is zo onopgesmukt dat Atanarjuat wel een oerversie lijkt te zijn. Het is alsof je niet alleen kijkt naar een legende van de Inuit, maar ook naar een van alle andere mensen. De aantrekkingskracht van Atanarjuat schuilt in de bijzondere mengeling van universeel en exotisch.

De film, die bijna drie uur duurt, is niet alleen een kostuumfilm, maar ook een `kostuumdocumentaire'. Er wordt rustig aandacht gegeven aan de vroegere levenswijze van de Inuit, die volgens de makers pas in de vorige eeuw veranderd is en daarvoor vierduizend jaar lang hetzelfde was. Regisseur, cast en crew hebben er alles aan gedaan om de film zo authentiek mogelijk te maken en ook dat maakt de film voor romantici bijzonder. Omdat de cultuur van de Inuit pas zo kort geleden is veranderd, lijkt het voor hen veel makkelijker om de prehistorie authentiek te verfilmen dan voor bijvoorbeeld Europeanen. Ook het documentairedeel van Atanarjuat heeft daarbij iets universeels. Soms voelt het alsof je naar een film die ook over de Europese prehistorie gaat zit te kijken. Ondanks alle sneeuw en ijs lijkt Atanarjuat daar beter over te vertellen dan Quest for fire of Conan the Barbarian - er is geloof ik tot nu toe nog nooit een goede film over de prehistorie gemaakt.

Legendes als die van Atanarjuat worden nu niet meer doorverteld. Ook de Inuit kijken televisie. Maar met de videocamera, bediend door de Amerikaan Norman Cohn, de enige niet-Inuit in de crew, is dit verhaal nu wel heel mooi vastgelegd. In het weidse witte land kussen een man en een vrouw elkaar achter een iglo. Een andere plek om je te verstoppen is er niet.

Atanarjuat, the Fast Runner. Regie Zacharias Kunuk. Met: Natar Ungalaaq, Sylvia Ivulu. In 7 bioscopen.

Vrijdag in CS: Reportage uit Igloolik