Meelijwekkend geploeter

Films over schrijvers laten zelden een schrijver zien die aan het schrijven is. Iets saaiers bestaat niet, denken de meeste filmmakers, en dus laten ze hun hoofdpersoon zo snel mogelijk iets anders doen, liefst iets beweeglijks. Aan iemand achter een toetsenbord valt niets te beleven, luidt de gangbare opvatting van speelfilm- en documentairemakers. Terwijl het wel degelijk spannend kan zijn een schrijver te zien schrijven zie de BBC-documentaire Scribbling van vorig najaar, die vanavond in Het uur van de wolf wordt vertoond als bijdrage aan de Boekenweek.

De aanleiding is een beetje vergezocht: nu de Boekenweek over de liefde gaat, komt er een Canadese auteur in beeld die een roman schrijft onder de titel Lust. Maar die roman is niet zo belangrijk, en ik weet ook niet eens of Geoff Ryman wel zo'n belangrijke schrijver is. Eerder publiceerde hij sci-fi-romans en het speciaal voor internet geschreven romanproject 253. Als de documentaire begint, in juli 1999, heeft uitgeverij HarperCollins hem opdracht gegeven voor een commercial novel. Hij heeft vier maanden de tijd, maar die vier maanden worden anderhalf jaar. Scribbling, hier vertoond als Lust verkoopt, laat zien wat er in die tijd gebeurt.

En zo zien we Ryman met zijn laptopje op allerlei verschillende locaties, steeds maar bezig met dat boek. Hij schrijft en herschrijft, kreunt dat het allemaal waardeloos is en krijgt steeds diepere wallen onder zijn ogen. Als hij de eerste versie bij de uitgeverij inlevert, komt er zo veel kritiek dat hij opnieuw moet beginnen. Ook de tweede versie is nog niet goed genoeg. Pas de derde versie wordt geaccepteerd, maar dan moet de schrijver nog wel zin voor zin door het manuscript heen met een strenge redacteur. Halverwege de film is hij afgepeigerd.

Al die tijd zit de camera van filmmaker Nick Godwin hem dicht op de huid. Zo dicht, dichter kan bijna niet. Wie het ziet gaat onvermijdelijk met Ryman meeleven. Hoewel hij misschien wel een beetje een poseur is en hoewel er twijfel kan ontstaan over de kwaliteiten van Lust, wordt het na verloop van tijd lastig om geen sympathie met hem te krijgen. Dat het boek ten slotte met gemengde gevoelens is ontvangen en geen bestseller werd, is niet meer dan een voetnoot. Dit is eindelijk een film waarin een schrijver aan het schrijven is.

Het uur van de wolf: Lust verkoopt, NPS, Ned.3, 20.30-21.30u.