`Dutch Design-shop in elke grote stad'

In een paar maanden tijd moet Tom Kok de verbrokkelde vormgevingswereld op één lijn krijgen en de basis leggen voor de opvolging van het opgeheven Vormgevingsinstituut.

,,Dat rapport van het papier trekken.'' Zo omschrijft Tom Kok, oud-voorzitter van D66 en directeur van het nieuwe-mediabedrijf CoolCapital, zijn missie als kersverse kwartiermaker voor het nieuwe vormgevingsbeleid. Het rapport waar hij het over heeft is de dikke stapel aanbevelingen die vorig jaar september is gedaan door de Tijdelijke Adviescommissie Vormgeving. Er moest een alternatief komen voor het Vormgevingsinstituut dat in 2000 na een bestaan van zeven jaar een negatief advies van de Raad voor Cultuur op haar pad vond en de deuren moest sluiten.

De belangrijkste kritiek was dat het instituut te weinig aansluiting had met de vakwereld, in zichzelf gekeerd was en als apparaat te log. In zijn plannen omzeilt Kok dan ook zorgvuldig de woorden `instituut', `centrum', `fonds' en zelfs `stichting'.

Het liefst praat Kok in termen van een `platform' dat bij elkaar gehouden wordt door `domeinhouders'. Het moeten volgens hem geen functies zijn langs de grenzen van traditionele disciplines zoals grafisch, industrieel of nieuwe media. ,,Maar dwarsdoorsnedes van het hele veld, zoals een domeinhouder promotie, een voor kennisoverdracht en een ander voor opleidingen. En die zitten dan niet de hele dag samen in een kantoor maar opereren zelfstandig.'' Een van hun taken is het ondersteunen van ontwerpers bij de bedrijfsvoering en het aan de man brengen van Nederlands design in het buitenland. Kok: ,,Zoals je nu overal in Europa Scandinavian Design hebt en Italiaans ontwerp bij winkels van Art Deco, zo zou je er bijvoorbeeld aan kunnen denken dat in iedere grote stad een Dutch Design-winkel staat. Niet dat wij zelf een internationale keten gaan opzetten, maar we zorgen wel dat iemand die dat wil de mensen vindt die hem de spullen kunnen leveren. Er zijn veel ontwerpers van wie goede ideeën die op de plank blijven liggen bij gebrek aan marketingkennis. De domeinhouders moeten de verschillende talenten aan elkaar koppelen.''

Daarnaast wil Kok een bescheiden bureau opzetten in Amsterdam dat de versnipperde branche een praktische basis moet geven: een algemene activiteitenagenda zodat evenementen op elkaar kunnen worden afgestemd en een database die inzichtelijk maakt wie er nou eigenlijk deel uitmaken van het vormgevingsnetwerk.

Wat er van het jaarlijkse budget van 1,4 miljoen euro overblijft na aftrek van de organisatiekosten, moet volgens Kok flexibel worden ingezet. ,,Het geld moet de markt volgen en die markt ontwikkelt zich in de vormgeving razendsnel. Langlopende subsidies zijn uit den boze. Ik geloof meer in projectgerichte opdrachten, waarvan de effectiviteit direct na een half jaar gemeten wordt. En dat mogen best opdrachten zijn met een heel erg fundamentele insteek – bijvoorbeeld 'hoe geef je sociale cohesie vorm?'''

Kok wil het budget dat hij krijgt van OC&W aanvullen met bijdragen van het bedrijfsleven en het ministerie van Economische Zaken en zegt bij staatssecretaris Ybema (EZ) al een willig oor te hebben gevonden.

Dit initiatief kan rekenen op bijval. ,,Designbeleid moet minder cultuurgericht zijn; tegenwicht vanuit Economische Zaken is nodig'', vindt Rob Huisman, voorzitter van de Beroepsorganisatie van Nederlandse Ontwerpers. ,,Met het platform zit je wellicht ook dichterbij de overheid, die de al bestaande samenwerkingsverbanden tussen opleidingen, ontwerpers en commerciële partijen een extra push kan geven.'' Cock de Rooij, eigenaar van galerie/winkel Frozen Fountainin Amsterdam, gaat nog verder: ,,Vormgeving is geen kunst. En zolang vormgeving wordt gesubsidieerd vanuit de cultuurhoek is er geen vitaliteit.''

Huisman ziet voor het platform een rol bij buitenlandse tentoonstellingen. De Rooij suggereert een denktank, een materialendatabank en een goed bereikbare bibliotheek. Frank Tiesing, directeur van De Beyerd in Breda en drijvende kracht achter het toekomstige museum voor grafische vormgeving, hoopt dat Kok niet vergeet de van overheidswege gesubsidieerde instituten op te nemen in het vormgevingsnetwerk. ,,Maar als hij erin slaagt de aanbevelingsnota uit te voeren dan betekent dat al een grote stap voorwaarts. Het zou het designcircuit een stuk inzichtelijker maken.''

Eind juni loopt Koks benoeming af en moet het nieuwe vormgevingsbeleid op de rails staan. ,,Ik reken op een vliegende start; als ik stop dan moeten de domeinmanagers al rennen. Dit jaar moeten de eerste projecten afgerond zijn'', stelt hij. ,,Als alles lukt, staat Nederland over vier jaar bij de top van de wereld. En moeten we dat ook kunnen staven met gegevens.''