De charme van een lelijke theekan

Zeiler Roy Heiner werd in oktober ontslagen als schipper in de Volvo Ocean Race. Nu bevindt hij zich in Auckland als coach voor een America's Cup team. ,,Zo'n boot sturen komt dicht bij de hemel.''

Wie de America's Cup ooit in het echt heeft aanschouwd, kan moeilijk begrijpen dat deze oudste en beroemdste zeiltrofee ter wereld sinds 1851 inzet van fanatieke campagnes en felle strijd zo'n aantrekkingskracht heeft. De zilveren beker, een soort hoge, slanke theekan vol tierelantijnen, is ongetwijfeld een van de lelijkste bekers. En toch is deze trofee de heilige graal, de levensdroom van menig zeiler en menig miljardair.

Zonder een grote zak met geld maakt niemand kans op de America's Cup. Tegenwoordig zijn budgetten van minstens vijftig miljoen dollar nodig; vaak worden de campagnes (deels) met privévermogen gefinancieerd. Daaraan dankt de Cup ook haar bijnaam van big boys-toy game. En waar het grote geld een rol speelt, verschijnen schandalen.

De feitelijke strijd om de America's Cup ontbrandt begin volgend jaar, maar de gemoederen zijn reeds flink verhit. Zo werd begin van dit jaar bekend dat een ex-werknemer van Team New Zealand, de huidige houder van de Cup, geheime informatie aan andere teams te koop zou hebben aangeboden. Een ongekend fenoneem voor deze wedstrijd, dat prat gaat op zijn sportieve imago en waar ieder teamlid een geheimhoudingscontract moet tekenen.

Het Franse team kwam in opspraak, toen ze onlangs haar nieuwe sponsor bekend maakte. Deze leverancier van nucleaire energie zou volgens Nieuw-Zeelandse activisten onverenigbaar zijn met het schone imago van de zeilsport. Nieuw Zeeland en Frankrijk zijn sinds het opblazen van een Greenpeaceboot op gespannen voet als het om nucleaire proeven gaat.

Het Duitse team Illbruck ook deelnemer aan de huidige Ocean Race trok vorige week aan de noodklok omdat het de financiering niet op tijd rond kreeg. En bij het Amerikaanse Oracle team van softwaremagnaat Larry Ellison werden de twee topzeilers Paul Cayard en Chris Dickson zonder opgaaf van reden op non-actief gezet.

De zeilers zelf houden zich zo ver mogelijk van al deze perikelen. ,,We horen het allemaal wel'', reageert de Nederlandse zeiler Piet van Nieuwenhuyzen, lid van het Zwitserse team Alinghi, vanuit Nieuw Zeeland, ,,maar het is niet onze zaak erover te oordelen. Voor dit soort zaken hebben alle teamjuristen in dienst. Wij zijn druk genoeg met trainen, testen en zeilen.''

Van Nieuwenhuyzen (31), die als voordekker de Whitbread Race aan boord van de BrunelSunergy voer, tekende in een vroeg stadium bij de Zwitsers, werd daardoor Zwitsers resident en kan zodoende voor hen uitkomen in de America's Cup. Die eer zal de Nederlandse zeiler Roy Heiner niet meer te beurt vallen, niet in de komende aflevering tenminste.

Heiner (40) werd vorig jaar benaderd door team Oracle, maar koos toen voor deelname aan de Ocean Race als schipper van de Zweedse Assa Abloy. Dat avontuur liep niet goed af. Al na de eerste etappe werd hij vorig jaar oktober ontslagen.

Vorige week reisde Heiner alsnog op uitnodiging van het Oracle-team af naar Auckland, waar de America's Cup wordt gehouden en alle teams een trainingsbasis hebben opgezet. Omdat Heiner niet meer op tijd de Amerikaanse nationaliteit zal kunnen verkrijgen zal zijn rol beperkt blijven tot stuurman van de b-boot en als coach.

Heiner stond midden jaren negentig tweede op de internationale ranglijst van matchracers (één op één wedstrijden, ook het format voor de America's Cup). ,,Die ervaring komt nu van pas'', beaamt Heiner telefonisch. ,,We hebben op mijn verzoek een kennismakingsperiode van ruim een maand afgesproken. Ik onderzoek hier wat mijn bijdrage voor het team kan zijn. Ik weet ook niet in wat voor team ik terecht kom.''

Niet gaan was geen optie voor Heiner, die er nooit een geheim van heeft gemaakt dat een zege in de America's Cup zijn levensdoel is. Zijn deelname aan de Ocean Race was ook bedoeld als stap op weg naar een eigen campagne in de America's Cup. Dat traject is anders gelopen, maar met deze kans in Auckland toont Heiner zich minstens zo blij.

Afgelopen week stond de zeiler eindelijk voor het eerst van zijn leven aan het roer van zo'n magische boot. ,,Wauw'', zegt hij spontaan lachend. ,,Uiteindelijk is het toch maar gewoon een boot, hoewel zo'n vijfentwintig meter lang, maar toen ik eenmaal achterop stond met het stuur in handen, was dat toch een heel speciaal gevoel. Ik voelde me vrij dicht bij de hemel.''

De echte hemel het varen van de America's Cup zal uiteindelijk voor slechts twee teams bereikbaar zijn. Voor Team New Zealand, die de bekervoor de tweede maal zal verdedigen en voor haar uitdager, de winnaar van de voorrondes van de Louis Vutton Cup. Negen teams zullen daaraan komende oktober deelnemen.