Bestuur tegen `katholieke propaganda'

Het bestuur van het Bijbels Openluchtmuseum in Heilig Landstichting is ontslagen. Bisschop Hurkmans van Den Bosch vindt dat Jezus Christus weer centraal moet komen te staan in het museum dat vandaag weer opengaat.

Over één ding is iedereen het eens: het doel van het Bijbels Openluchtmuseum is de herinnering aan Jezus Christus levend houden. En dat doen we ook, zegt directeur Pieter-Matthijs Gijsbers. Maar hij wil in het museum ook aandacht schenken aan het joodse en het moslimgeloof. Gijsbers: ,,Dat is volgens ons een moderne verbreding van de doelstelling, zonder dat de doelstelling wordt aangetast.''

Helaas denkt bisschop L. Hurkmans daar anders over, aldus Gijsbers. ,,Hurkmans zegt dat het museum de katholieke component verkwanselt, omdat het de uniciteit toont van drie godsdiensten – die van Mozes, Christus en Mohammed – zónder daarbij aan te geven dat het christendom de belangrijkste is. De bisschop dwingt ons dat laatste te doen, hij verlangt dat we propaganda maken voor één godsdienst. Hij bedreigt daarmee de museumethiek.''

Het ernstige meningsverschil heeft ,,grote consequenties'', zegt Gijsbers op zijn kantoor van het 45 hectare metende Bijbels Openluchtmuseum in de bosrijke Heilig Landstichting bij Nijmegen, waar timmerlieden bezig zijn aan een ingrijpende verbouwing van de Via Orientalis tot de vroeg-christelijke straat. De jonge directeur herinnert aan een brief die Hurkmans op 25 februari schreef aan het bestuur van het museum, dat onder de verantwoordelijkheid van het bisdom Den Bosch valt. ,,Hij eiste onder meer het stoppen van het timmerwerk en hij wilde dat we al onze activiteiten ter goedkeuring aan hem voorlegden. Overigens, we hebben totnutoe alles aan hem voorgelegd.''

Het bestuur sputterde ernstig tegen, waarop Hurkmans het bestuur afgelopen zaterdag ontsloeg. ,,Iedereen hier schrok zich rot, de mededeling kwam als een donderslag bij heldere hemel. We gaan uitzoeken of Hurkmans bevoegd was de leiding zo maar weg te sturen'', zegt Gijsbers. Hurkmans benoemde drie nieuwe bestuurders, die volgens het bisdom aan ,,de nieuwe opzet'' van het museum vorm moeten geven. De bisschop wil dat Jezus Christus weer een centrale plaats krijgt in het Bijbels Openluchtmuseum, aldus woordvoerder Michiel Savelsbergh van het bisdom. Evangelie en catechese moeten prioriteit krijgen in het museum, dat oorspronkelijk een pelgrimsoord was voor rooms-katholieken, legt Savelsbergh uit. Hij zegt dat Hurkmans vorig jaar bij een bezoek aan de Heilig Landstichting ,,heel verontrust'' was. ,,Enerzijds, omdat het bestuur de kerkelijke stichting wilde veranderen in een burgerlijke stichting, anderzijds wegens de toekomstplannen. Hurkmans is er op tegen dat de drie godsdiensten een gelijkwaardige plaats krijgen in het museum.''

Dat betekent niet, aldus de woordvoerder, dat er in het museum geen ruimte is voor een ,,interreligieuze dialoog''. ,,Het is niet zo dat Hurkmans het museum wil veranderen, hij zal geen moskee of synagoge laten afbreken.''

Het van 1911 daterende park met zijn Oosters Dorp, de Calvarieberg, een Oosterse Herberg en het Sanhedrin (het parlementsgebouw van de joden uit de tijd van Jezus) kreeg vorig jaar het Arabische dorp Tell Arab', dorp van wierook, koffie en vis. Die nagebouwde islamitische nederzetting was het eerste niet-christelijke onderdeel van het museum, dat 120.000 bezoekers per jaar trekt, onder wie 40.000 kinderen. Vandaag begint het seizoen en opent het museum zijn poorten weer.

De grote publieke belangstelling was voor een aantal instanties reden subsidie te verstrekken, vertelt directeur Gijsbers. Hij zegt dat die geldstromen zijn bedoeld voor ,,specifieke projecten met een rode draad''. Ze moeten bijdragen aan ,,een multireligieuze en multiculturele'' samenleving. In dat kader ontving zijn museum over een periode van vier jaar 180.000 euro van de provincie Gelderland, 90.000 euro van het ministerie van OC&W en tal van kleinere bijdragen, waaronder een van het bisdom Rotterdam. ,,Voor de verbouwing van de Via Orientalis plus de inrichting van een bisschopshuis vroegen we financiële steun aan Hurkmans. We kregen nooit een reactie'', zucht Gijsbers. ,,Het is duidelijk dat veel sponsors zullen afhaken als het museum verwordt tot een reclame-instituut van de katholieke kerk, zoals Hurkmans dat wil.''

Gijsbers is bezorgd en wil graag dat er overleg komt tussen de bisschop en het oude bestuur. Maar de partijen staan ver uiteen. In de krant stonden beweringen van `boze tongen', die vonden dat de bisschop een machtsgreep pleegt nu het museum lekker wat subsidiegeld heeft binnengehaald. Gijsbers' voorganger Jan van Laarhoven zei zelfs: ,,Het is pure diefstal van de bisschop.''