Waar is de tuinkabouter gebleven?

Toen de nieuwe aflevering van het tijdschrift Useful Photography op de mat plofte, ben ik meteen op zoek gegaan naar de tuinkabouter. De roodgemutste huisvriend is namelijk hét symbool in alle advertenties, foto's en videoclips waarin reclameman Erik Kessels kunst en camp zo geinig met elkaar weet te verbinden.

Samen met de fotografen en kunstenaars Hans Aarsman, Claudie de Cleen, Julian Germain en Hans van der Meer heeft Kessels ook de tweede aflevering van Useful Photography gemaakt. Of gemaakt... Samenstellen is gepaster, in dit geval.

Voor het blad struinde het vijftal de vele veilingsites op internet af, verzamelde daar de foto's die de amateurs met hun digitale camera van hun koopwaar maakten en drukten die zonder commentaar af, een bladzijde of tweehonderd achter elkaar.

Het resultaat is precies zoals je verwacht. Geen tuinkabouter weliswaar, maar wel een parade van blauwe bontsloffen, verroeste kurkentrekkers, speelgoedtreintjes, Tupperwarebakjes, voetbalplaatjes, trouwjurken.

Altijd beroerd gefotografeerd natuurlijk, maar toch lijken ze soms op het werk van professionele kunstenaars. Zelf moest ik denken aan het vroege werk van Becher-Schuler Jörg Sasse, die zijn carrière aanvankelijk ook baseerde op foto's van pannenlappen en fluitketels. Lachen, natuurlijk. Maar er blijft iets knagen.

Dat ongemak zit 'm in de ondertitel van Useful Photography. Die luidt: ,,A tribute to (a) new kind of photographer in the world of virtual selling''.

En daar was de tuinkabouter! Alsnog! Want als Useful Photography een ding niet is, dan is het wel een `eerbetoon'. De fotografen blijven anoniem, en de enorme hoeveelheid laat zien dat de samenstellers het werk als volkomen inwisselbaar beschouwen.

En daar zit 'm ook meteen de twist: als Useful photography 002 een eerbetoon is, dan is het er een van de samenstellers aan zichzelf. Want waar dit soort semi-camp uiteindelijk over gaat is dat de samenstellers laten zien dat ze de (artistieke) macht hebben slechte foto's tot kunst te verheffen. En door een gerenommeerde kunstboekenuitgeverij op de markt te laten gooien. Ze nemen wat sociale en esthetische codes uit kunst en reclame en passen die toe op foto's die voor een heel ander doelen zijn gemaakt. Het verschil is de kunst. Of de grap. Of de advertentie.

Hoe je het ook noemt, die houding geeft Useful Photography iets van de groep hautaine pubers die een klasgenoot op het schoolplein uitlachen omdat die de `verkeerde' kleren aanheeft. Dit blad is gemaakt voor de mensen die denken te weten wat de `goede' kleren zijn. Die er trots op zijn dat ze de hippe reclame-kunst-groepscodes herkennen. En daar vervolgens als blinde paarden achteraan hobbelen.

Zo verkoopt Kessels in zijn reclame ook zijn producten. Het is maar waar de lezer trots op is.

Useful Photography 002. Uitg. Artimo. Prijs 20 euro.