CDA bang voor dubbele oppositie

In Rotterdam wil Pim Fortuyn een college zonder PvdA. Het CDA wil alleen in een college mét de PvdA. Waarom?

De besloten bijeenkomst van Leefbaar Rotterdam, CDA en VVD had plaats in kamer 113 van het stadhuis, de trouwzaal. Halverwege het gesprek, dat iets meer dan een uur duurde, kwam een hoogwerker voor het raam rijden. Het Rotterdams Dagblad en RTL Nieuws hadden de machinist gevraagd tegen een kleine vergoeding een fotograaf en een cameraman mee te nemen.

Zij zagen de ontspannen gezichten van Pim Fortuyn, casual gekleed in een rood met blauw ruitjesoverhemd zonder das, CDA-leider Sjaak van der Tak, in driedelig pak, en VVD-voorman Nico Janssens. Maar de ,,uiterst plezierige sfeer'' waarin het gesprek volgens een persverklaring van Leefbaar Rotterdam inderdaad verliep leidde nog niet tot een begin van collegevorming. Vanaf half vier kwamen de drie protagonisten één voor één aan de pers uitleggen waarom de onderhandelingen in hun optiek waren gestrand. Eerst Van der Tak. Toen Janssens. Ten slotte Fortuyn.

Pim Fortuyn formeert sneller en breekt eerder dan de andere partijen in de stad verwachtten. PvdA en CDA, respectievelijk tweede en derde partij, rekenden er vorige week nog op dat hij de onderhandelingen een paar weken zou laten slepen en dan breken. Fortuyn zou dan, verwachtten die partijen, publiekelijk de regentencultuur in de stad aanklagen en op die manier extra stemmen trekken voor zijn Lijst Pim Fortuyn.

Maar nee. Fortuyn legde afgelopen vrijdag een voorstel voor snelle, overzichtelijke collegevorming op tafel: een `regeerakkoord' van één à twee kantjes, portefeuilles verdelen, wethouders erbij zoeken en een programma opstellen. De VVD heeft niet veel moeite met dat voorstel, zo bleek gisteren. Dat is niet vreemd. De partij is meer dan gehalveerd maar zou op deze manier toch weer twee wethouders krijgen.

Voor het CDA is de situatie lastiger. De partij zou `ja' zeggen op samenwerking met mensen die ze niet kent, op basis van een programma dat er niet is. En als dan over een paar jaar blijkt dat de stad niet schoner en veiliger is geworden, krijgt de partij de rekening gepresenteerd. Een college van Leefbaar Rotterdam, CDA en VVD zou bovendien een dubbele oppositie te wachten staan. Van de PvdA natuurlijk. Maar waarschijnlijk ook van Leefbaar Rotterdam zelf. De verwachting bij de andere partijen is dat wanneer lijsttrekker Pim Fortuyn naar de Tweede Kamer zal zijn vertrokken, zijn partij stuurloos en ruzieënd achterblijft.

Dus wil het CDA het liefst de PvdA erbij. Vier jaar geleden wilde het CDA de VVD erbij. Toen dreigde een links college. Ook toen was het CDA bang daarvan de rekening gepresenteerd te krijgen. Vrijdag dreigde een rechts college. Van het CDA hoeft de VVD ook niet mee te doen. In de aanloop naar de verkiezingen stelde de VVD dat het CDA in een volgend college niet nodig zou zijn. Dat is het CDA niet vergeten.

Maar Fortuyn heeft veel moeite met de PvdA, waarvan wethouder Hans Kombrink openlijk een parallel trok met de ,,roep om een sterke man'' in de jaren dertig. Fortuyn herinnert daar bij elke gelegenheid aan. Maar dat Fortuyn gisteren al zou breken hadden de andere partijen niet verwacht. De Tweede-Kamerverkiezingen zijn pas over twee maanden. De andere partijen denken strategisch. Pim Fortuyn wellicht ook impulsief.

De PvdA wil voorlopig het voortouw niet overnemen, zodat de partijen nu op elkaar wachten. Een mogelijkheid waaraan wordt gedacht is een college met politiek ongebonden wethouders, naar analogie van een zakenkabinet. Ook wordt wel gespeculeerd op het `offeren' van Hans Kombrink, wat de drempel voor Leefbaar Rotterdam zou verlagen. Al is dat laatste de vraag. Pim Fortuyn noemde besturen met de PvdA gisteren opnieuw ,,kiezersbedrog''.