Opleving geweld Congo is mogelijk einde vredesoverleg

Rebellen hebben dit weekeinde in zuidoost-Congo het strategische stadje Morilo veroverd. De verovering dreigt het vorige week begonnen vredesoverleg te verstoren. De regeringsdelegatie van president Joseph Kabila heeft zich uit protest uit de besprekingen teruggetrokken.

De door het buurland Rwanda gesteunde rebellengroep Congolese Democratische Beweging (RCD) opende woensdag de aanval op Moliro aan het Tanganyika-meer vlakbij de grens met Zambia. Volgens de een jaar oude wapenstilstand valt Moliro onder de controle van de RCD, maar de Congolese regeringstroepen houden het bezet. Het regeringsleger gebruikt volgens de rebellen de stad sinds enkele maanden als basis om per schip anti-RCD dissidenten in Oost-Congo te bevoorraden. De grootste tegenstanders in het door de RCD gecontroleerde Oost-Congo zijn de door de regering gesteunde Mai-Mai milities en Rwandese en Burundese verzetsgroepen. Ze worden vanuit de lucht door de Zimbabweaanse luchtmacht bevoorraad en waarschijnlijk over land via Moliro.

De Franse ambassadeur bij de Verenigde Naties Levitte meldde vrijdag op een bijeenkomst van de Veiligheidsraad dat Rwanda 10.000 soldaten heeft ingezet bij het offensief rond Moliro. Rwanda ontkent dit, maar het is algemeen bekend dat Rwandese soldaten aan de zijde van de RCD vechten. De Franse ambassadeur sprak van de grofste schending van de wapenstilstand, die een jaar geleden inging.

De regeringsdelegatie liep donderdag bij de eind vorige maand begonnen vredesbesprekingen in Sun City in Zuid-Afrika boos weg uit protest tegen de verovering van Moliro. De RCD bood gisteren aan Moliro over te dragen aan de VN-vredesmacht in Congo, op voorwaarde dat de stad niet wordt teruggegeven aan de regeringstroepen.

De besprekingen in Sun City zijn van doorslaggevende aard voor het vredesproces. Aan het overleg nemen driehonderd Congolezen deel, van de regering, van de drie rebellenbewegingen, van politieke partijen en dissidentengroepen. Na veel getouwtrek over wie mocht meedoen aan het overleg, gingen de besprekingen vorige week eindelijk van start. Het overleg gaat anderhalve maand duren en moet leiden tot een overgangsregering en een nieuw leger. Buitenlandse troepen die de regering of de rebellen steunen mogen niet meedoen aan het overleg. Indien de besprekingen slagen, moeten de buitenlandse troepen zich binnen enkele weken terugtrekken.

Voor de recente militaire ontwikkelingen zijn verscheidene verklaringen mogelijk. Rwanda en de RCD willen laten zien hoe machtig ze militair zijn en zijn bereid het vredesoverleg te torpederen. Beide partijen beweren echter dat niet zij maar de regering het overleg wil saboteren.

De Zimbabweaanse president Robert Mugabe is de sterkste bondgenoot van de Congolese regering en deze is, na de herverkiezingen van Mugabe, verzekerd van voortdurende Zimbabwaanse steun en wil laten zien hoe machtig ze is. De Congolese president Joseph Kabila woonde gisteren in Harare de beëdiging van Mugabe bij.

Volgens waarnemers is een einde van de oorlog niet in zicht. Te veel strijdgroepen zijn gebaat bij voortgang van de oorlog, zodat ze kunnen doorgaan met de illegale ontginnen van grondstoffen.