Magistrale en geloofwaardige Tatjana

Tot het vaste repertoire van een groot klassiek nationaal balletgezelschap horen de verhalende avondvullende klassiek-romantische balletten uit de 19de eeuw die nog altijd een groot balletpubliek trekken. Het zijn de toetsstenen voor de ster- en halfsolisten omdat ze daarin hun perfectie en kunde in danstechnisch opzicht kunnen laten zien, maar ook hun acteertalenten. Het aantal nog bruikbaar 19de eeuwse groot gemonteerde dansspektakels is vrij beperkt. Vandaar dat er ook in de 20ste eeuw (en ook nu nog) choreografen waren die zich waagden aan het op het danstoneel zetten van balletten die hun onderwerp vinden in literaire meesterwerken of nieuwe sprookjesvertellingen. Het werk Onegin, gebaseerd op de gelijknamige roman van Alexander Pushkin, maakte de voor het Saddler's Wells dansende choreograaf John Cranko in 1965 voor het Stuttgarter Ballett, waar hij in 1961 tot artistiek leider benoemd was. Hij koos daarvoor niet de muziek van Tsjaikovski's opera Eugene Onegin, maar een collage van andere werken van de componist. Onegin bleek een enorm succes en staat op het repertoire van veel internationaal befaamde gezelschappen. Zaterdag werd het door het Nationale Ballet ten doop gehouden. Het in het begin van de 19de eeuw gesitueerde werk heeft vier belangrijke personages: de dromerige Tatiana, telg uit een geslacht van Russische provinciale notabelen, haar levenslustige jonge zuster Olga, Olga's verloofde Lenski en diens vriend Jevgen Onegin, een man van de wereld uit St. Petersburg voor wie Tatiana een hevige en onbeantwoorde liefde opvat. Tatiana's verjaardag is aanleiding tot feestelijkheden waarbij Onegin die de avances van de smoorverliefde Tatiana compleet en hooghartig afwijst, zich stierlijk verveelt en een flirt met de vlinderachtige Olga. Dat loopt uit in een duel tussen de diep beledigde Lenski en in dat duel wordt Lenski door Onegin gedood. Genoeg drama dus, vooral als Onegin na vele jaren terugkeert en tijdens een bal opnieuw Tatiana ontmoet die in getrouwd is en een vooraanstaande plaats in het Petersburgse societyleven inneemt. De rollen zijn dan omgedraaid. Nu is het Onegin die om Tatiana's liefde smeekt, maar die haar niet krijgt. Het zijn vooral de gepassioneerde wetten van de twee koppels die Cranko's Onegin overeind houden. Vloeiend, langlijning, speels, pittig, dramatisch en met een enorme hoeveelheid spectaculair tilwerk, karakteriseren die duetten het best de gemoedstoestanden van de vier ongelukkigen. Daarbij worden voor de hand liggende clichés niet gespaard en is het grote hartstochtelijke gebaar een essentieel onderdeel. Onegin biedt heel veel dat het oog streelt en het romantische hart beroert. Maar er zitten ook gedateerde scènes in. Maar de Olga van Marieke Simons overtuigt in alle opzichten. Ze heeft precies de stralende zorgeloos naïeve spontaniteit en de snelheid en lichtheid in beweging die bij haar past. De poëtische licht ontvlambare Lenski van Tamás Nagy sluit daar mooi bij aan. Nathalie Caris was een ingetogen, zeer geloofwaardige Tatiana en ze was werkelijk uitstekend in het grote slotduet waarin zij op magistrale wijze de verscheurde passie liet zien van een vrouw die haar gevoelens onder controle wil en moet houden. Gedanst werd er over de hele linie voortreffelijk, maar dat doet het Nationale Ballet altijd.

Het Nationale Ballet, productie Onegin, choreografie John Cranko, muziek Pjotr Tsjaikovski, decor en kostuums Elisabeth Dalton. Begeleiding het Nederlands Balletorkest o.l.v. Martin Yates. Gezien 16 maart, Het Muziektheater Amsterdam. Daar nog te zien t/m 7-4, informatie 020-5518225 of www.het-nationale-ballet.nl.