Een strenge, meelevende oom

Soms is hij angstaanjagend, als een monster met een allesverslindend vermogen. Dan weer is hij de vriendelijke, meelevende oom met zijn oneindige wijsheid. Maar Pierluigi Collina, de scheidsrechter met het kale hoofd en de uitpuilende ogen, dwingt altijd respect af. Hij gedraagt zich als een mens die weet dat hij fouten kan maken en van anderen vraagt zich ook als mens te gedragen of hij nu voetballer is of supporter.

Geen scheidsrechter maakt zoveel indruk op het voetbalveld als de 42-jarige econoom uit Viareggio. Voetballers kunnen de mooiste acties maken, de mooiste doelpunten maken, de grofste overtredingen en de gekste capriolen, wanneer ze Collina in hun midden hebben, steelt Collina de show. Alleen al door zijn uiterlijk drukt hij een stempel op de wedstrijd. Maar als Collina niet zo stringent en integer arbitreerde, zou hij bij elke fout worden weggehoond als een verdwaalde clown in een voetbalstadion.

Collina werd onlangs door internationale federatie voor voetbalhistorie en -statistiek verkozen tot scheidsrechter van het jaar 2001. Dat was al voor de vierde maal sinds de Italiaan in 1995 internationaal scheidsrechter werd. Hij bleef de nummers twee, de Zweed Anders Frisk, en drie, de Deen Kim Nielsen, royaal voor. Een verrassende verkiezing is dat natuurlijk niet. Collina heeft gezag, maakt weinig fouten en blijft zichzelf temidden van agressieve voetbalbaasjes.

Collina heeft nooit op hoog niveau voetbal gespeeld. Dus de hypothese dat topscheidsrechters topvoetballers geweest moeten zijn om het 'spel' aan te kunnen voelen, gaat in zijn geval niet op. Dat is ook maar een wijsheid die alleen wordt geuit door voetballers en trainers zo eenkennig als ze zijn. Collina speelde tot ongeveer zijn twintigste jaar op amateurniveau en raakte geblesseerd toen hij voor het universiteitselftal van Bologna uitkwam. Om toch bij zijn geliefde sport betrokken te blijven, werd hij scheidsrechter bij zijn vrienden en groeide hij snel uit tot een man die zonder tegenspraak te dulden een wedstrijd tot een goed en bevredigend einde kon brengen.

Collina vertrouwt op zijn eigen waarneming en die van zijn assistenten langs de lijn. Bij twijfel schroomt hij niet bij zichzelf en zijn assistenten te rade te gaan. Televisiebeelden als bewijsvoering wil hij niet ingevoerd zien. Voetbal wordt door mensen beoefend, mensen maken fouten, mensen moeten fouten accepteren van anderen, vindt Collina. Als er geen fouten meer in het voetbal gemaakt mogen worden, valt er over voetbal niet meer te praten; dan is voetbal dood, heeft hij al eens gezegd. Alleen wanneer de scheidsrechter en zijn assistenten twijfelen of de bal wel dan niet de doellijn is gepasseerd, zou een televisieopname aangewend kunnen worden. Collina is niet bang voor emoties.

Collina zegt mentaal sterk genoeg te zijn om de explosieve voetballers en trainers de baas te blijven. Hij is een der weinigen die het verbale geweld van voetballers langs zich heen kan laten gaan alsof het een onschuldig onweersbuitje is. Het opmerkelijke is dat voetballers tegen Collina zich zelden laten gaan. Alsof ze beseffen dat het geen zin heeft en dat Collina hun zomaar uit het veld kan sturen. Wie PSV-Feyenoord in de kwartfinale van het UEFA-Cuptoernooi heeft gezien, moet hebben geconstateerd dat doorgaans rebellerende voetballers als makke lammeren reageerden wanneer Collina een twijfelachtige beslissing had genomen. Bang, doodsbang waren ze voor hem, die grote stoere jongens van PSV en Feyenord. Terwijl Pierluigi Collina nu juist de leukste meester van de school is.