`De duurste gitaren slaan we nooit kapot'

De Texaanse groep And You Will Know Us By The Trail Of Dead is controversieel en niet alleen wegens het molesteren van het instrumentarium. ,,We benaderen de ene kunstvorm alsof het een andere is.''

And You Will Know Us By The Trail Of Dead laat niemand onberoerd. Source Tags & Codes, het derde album van de band uit Texas en het eerste bij een grote platenmaatschappij, deed de ene recensent jubelen, de ander schuimbekken van woede. Ook de confronterende optredens, waarbij het instrumentarium lang niet altijd gespaard blijft, zijn geen loos vermaak. Verder is er de reputatie in interviews niet altijd de zuivere waarheid te vertellen. Er zijn verscheidene verklaringen voor herkomst en betekenis van de extreem lange groepsnaam, van antropologische theorieën tot en met de Maya-cultuur. Maar de mannen zelf zwijgen. ,,Hoe meer verhalen de ronde doen, hoe mysterieuzer het lijkt'', zegt Conrad Keely.

Jason Reece en Conrad Keely zijn de oprichters van de viermansband, die elkaar afwisselen op drums, gitaar en zang. Daarin hebben ze bij optredens een bijzondere handigheid ontwikkeld, zoals een maand geleden bleek in de Groninger popzaal Vera. ,,Dus hier ging At The Drive-in uit elkaar'', zei Reece enkele uren eerder. And You Will Know Us By The Trail Of Dead is al net zo rumoerig, melodieus en gedreven als At The Drive-in, dat er pal na het concert in Vera mee stopte omdat men de druk van veelbelovende band op een major-label niet meer aankon.

Na twee platen op onafhankelijke labels zit And You Will Know Us By The Trail Of Dead in een soortgelijke positie, al maken de groepsleden nog niet de indruk daar onder gebukt te gaan. Het album Source Tags & Codes komt onder de mensen via het grote Interscope, maar veel verschil met kleinere labels is er volgens Reece niet. ,,Het verschil tussen grote en onafhankelijke labels is aan het vervagen. Indie-labels bedonderen je evengoed. De condities daar kunnen net zo vreselijk zijn, terwijl er veel minder geld beschikbaar is. We hebben lang genoeg in wrakkige busjes getourd.''

Geen wonder dat de Texanen graag verlost wordt van het stempel `indierock'. Reece: ,,We willen een rockband zijn, klaar. We hebben allemaal uiteenlopende smaken, maar rock 'n' roll is de gemeenschappelijke deler.'' And You Will Know Us By The Trail Of Dead wordt vaak in dezelfde adem genoemd als de New-Yorkse groep Sonic Youth. De overeenkomsten zijn inderdaad opmerkelijk, zeker in de vreemde gitaarstemmingen die beide groepen gebruiken. Maar terwijl Sonic Youth afdrijft in een nadrukkelijk experimentele richting, die op de dubbel-cd Goodbye 20th Century zelfs uitmondde in stukken van moderne componisten als John Cage en Pauline Oliveiros, daar put And You Will Know Us By The Trail Of Dead nadrukkelijker uit de rock. Dat geldt ook voor die stemmingen. Keely: ,,Ook Jimmy Page, gitarist van Led Zeppelin, gebruikte veel verschillende stemmingen. Sonic Youth benut meer dissonanten, bij ons gaat het om het resoneren van de snaren in open akkoorden. Net als in de oude blues.''

De band opereert vanuit Austin, Texas, thuisbasis van de Amerikaanse roots-muziek. Maar er lijkt een wereld van verschil tussen de gemiddelde blues- of countryrockgroep uit Austin en de ruige, schreeuwend gezongen, hardcore-achtige muziek van deze groep, rijk aan boventonen en decibellen. Toch wil Reece de invloed van bijvoorbeeld bluespionier Charley Patton niet uitvlakken. ,,Alles wat we horen en waarderen komt op de een of andere manier terug. Zelfs de hitparade-r&b van TLC, die we vaak in de tourbus op de autoradio hoorden.''

Een van de kleurrijke verhalen die over de band de ronde doen, is dat de leden elkaar leerden kennen in een kerkkoor. Reece: ,,We hebben alle vier in een koor gezeten, dat klopt wel. Maar daar kennen we elkaar niet van. Mijn vader was dominee. Religie speelt nog steeds een rol in ons werk, de titel van onze vorige plaat, Madonna, sloeg in ieder geval niet op de popster. In Another Morning Stoner, van de nieuwe plaat, stellen we religieuze overtuigingen ter discussie, niet noodzakelijk die van ons overigens.''

Het geloof van de band beperkt zich, in de woorden van Keely, tot een ,,persoonlijke spiritualiteit, een relatie met een creatieve kracht. Die onderhou je niet door naar de kerk te gaan, maar door muziek te maken. Op zijn best heb je het gevoel dat dat voortkomt uit iets dat buiten jezelf staat. Elke grote artiest heeft dat gevoel onder woorden gebracht. `Music is the healing force of the universe', zoals freejazz-saxofonist Albert Ayler het zei.''

Op het podium lijkt het alsof And You Will Know Us By The Trail Of Dead het omgekeerde doet, als men het instrumentarium aan splinters slaat. Reece: ,,Voor sommigen is het een heilzame ervaring om te zien hoe wij onszelf verliezen op het podium.'' Keely neemt zelfs het woord `therapeutisch' in de mond, ,,al kom ik soms onder de blauwe plekken van het podium. We gaan niet elke keer onze instrumenten te lijf. Het is ook een uitdrukking van de interactie tussen ons en het publiek. Soms doen we het gewoon voor de lol, maar om bepaalde tonen en klankkleuren uit mijn gitaren te halen moet ik er soms heel hard op slaan.''

Reece: ,,Sommigen denken dat we rijkeluiszoontjes zijn, die het zich gemakkelijk kunnen verooroorloven om alles maar kapot te slaan. Maar we moeten er voor bloeden, ook in financiële zin. En we slaan nooit onze duurste gitaren kapot.'' In Groningen bleven de instrumenten heel, op een kostbare Gibson SG na die tijdens de soundcheck per ongeluk van het podium kieperde – tot groot verdriet van de eigenaar.

Dat de groep zulke extreme reacties oproept ligt wellicht ook aan de flinke artistieke pretenties, waarmee de band zijn decibellenstormen oproept. ,,We denken misschien meer over onze platen na dan sommige andere bands'', zegt Keely, die tijdens het gesprek schetsen maakt van afbeeldingen uit de catalogus van de Ilja Repin-tentoonstelling die hij eerder die dag in het Groningse museum heeft bezocht. ,,Boeken, films, zelfs architectuur hebben allemaal invloed op onze muziek. Wat ons aanspreekt is de gedachte om de ene kunstvorm te benaderen alsof het een andere is. Zoals architect Frank Lloyd Wright zijn gebouwen vergeleek met symfonieën.'' Reece: ,,Daarom zingen we ook over de dichter Baudelaire, al gaat ons nummer met die naam eerder over het gevoel van ennui, dat hij zo mooi onder woorden wist te brengen. Misschien gaat onze muziek daar ook wel over. Ach, waarom niet: onze muziek is het beste middel tegen die verveling.''

And You Will Know Us By The Trail Of Dead: Source Tags & Codes (Interscope 493 248-2) Distr. Polydor