Breezers in de ochtend

,,It takes a village to raise a child'', zegt hoogleraar pedagogiek Micha de Winter. Dat moet je niet te letterlijk nemen, zegt hij er meteen achteraan, maar om kinderen goed te kunnen opvoeden ,,heb je een omgeving nodig waarin mensen verantwoordelijkheid voor elkaar kunnen dragen.''

En die omgeving is er vaak niet, constateren hij en vele anderen in het programma Operatie opvoeding, het tweede deel van een drieluik over `brandende kwesties in de Nederlandse samenleving'. Zo zag De Winter laatst bij de ingang van een Albert Heijn in Utrecht een groepje brugklassers breezers drinken - om kwart over tien 's morgens.

Wie moet zich daar verantwoordelijk voor voelen? De kinderen zelf? Ja, maar die zijn dertien, pubers en willen van alles uitproberen. Albert Heijn? Die mag minderjarigen geen drank verkopen, maar de caissières die daarop moeten toezien zijn zelf net vijftien. De ouders? Maar die worden allebei opgeslokt door hun drukke banen. De school? De leraren kunnen toch niet alle 2.000 leerlingen in de pauze in de gaten houden?

Iedereen schuift de verantwoordelijkheid door naar een ander, zegt De Winter. Bedrijven denken liever aan hun eigen portemonnee dan aan tere kinderzieltjes. Dus ontkent algemeen directeur van Bacardi dat hij met de breezer-reclame vol hippe jongeren op de jongerenmarkt mikt. De directeur van een jongerenmarketingbureau zegt: ,,We gaan er vanuit dat kinderen kleine volwassen zijn.'' En de programmamaker van TMF die jongeren allerlei vunzige opmerkingen ontlokt, geeft toe dat het makkelijk imponeren is met een camera. Maar: ,,Wij moeten ook centjes verdienen.''

De straatwerker, de leider van een opvoedcursus, de schooldirecteur, ze schetsen in de enigszins fragmentarische uitzending een somber beeld van kinderen en jongeren die opgroeien in een opvoedvacuüm en tegelijk worden bestookt met (reclame)impulsen waar ze nauwelijks weerstand aan kunnen bieden. Die somberheid wordt versterkt door de voice-over van de regisseur die zijn driejarige dochtertje Sara filmt, terwijl ze voor de televisie zit. Hij ziet haar opvoeding angstig tegemoet. Misschien voelen ouders zich gesteund. Ze zijn niet de enigen die worstelen met hun kroost. Maar voor de jongeren heeft de uitzending een boodschap: Kinderen, begin er niet aan.

DNW-rooksignalen uit de nieuwe wereld: Operatie opvoeding, VPRO, Ned.3, 20.32-21.28u.