Baas KPN is kritiek zat

Ad Scheepbouwer noemde de eerste maanden na zijn aantreden vanochtend ,,een goed begin''. Zijn impopulaire beslissingen behoedden KPN voor erger.

Hij klonk vanochtend een beetje geïrriteerd. Topman Ad Scheepbouwer greep de presentatie van de jaarcijfers in Amsterdam aan om zijn criticasters van repliek te dienen. De bestuursvoorzitter van KPN was de kritiek op de boekhoudmethodes van het telecombedrijf meer dan zat. KPN heeft geen ,,creatieve lucht'' op de balans staan, aldus Scheepbouwer. Ook de geruchten dat KPN zijn Duitse dochter E-plus in de etalage wil zetten, hadden zijn ergernis gewekt. ,,Wij willen E-plus niet verkopen.''

Scheepbouwer is voor zijn strategie de komende jaren juist heel erg afhankelijk van de mobiele-telefoniedochter in Duitsland, die onderdeel is van KPN Mobile. ,,De groei zal voornamelijk uit KPN Mobile moeten komen'', zei Scheepbouwer. Wel verwacht de topman dat er in Duitsland zal moeten worden samengewerkt met andere marktpartijen, die, net als E-plus, te klein zijn om een vuist te kunnen maken tegen de nummers één en twee in dat land, T-Mobile (Deutsche Telekom) en Vodafone. Met wie en wanneer? Dat kon hij nu nog niet zeggen.

Het was de eerste keer dat Scheepbouwer de jaarcijfers presenteerde. Begin september 2001, toen zijn aantreden bekend werd gemaakt, was er sprake van een crisis, zo begon Scheepbouwer zijn presentatie. Het bedrijfsresultaat (Ebitda) was in het eerste halfjaar van 2001 met slechts 0,5 procent gegroeid. De nettoschuld bedroeg 22,8 miljard euro. De kredietwaardigheid van KPN dreigde verder te worden verlaagd door internationale kredietbeoordelaars. En de beurskoers van KPN bereikte een historisch dieptepunt: 2,03 euro per aandeel.

KPN publiceerde vanochtend, naast de jaarcijfers, een kort historisch overzicht van de jaren 2000 en 2001. Duidelijker kon het contrast tussen Scheepbouwer en zijn voorganger Paul Smits niet worden weergegeven. Smits, zo blijkt uit het overzicht, bestormde de schuldenberg met kleine stappen. Terwijl aandeelhouders om actie schreeuwden, was Smits in het tweede en derde kwartaal van 2001 druk in de weer met bijvoorbeeld het verkopen van KPN-gebouwen, in totaal voor 41 miljoen euro, een druppel op de gloeiende plaat.

Scheepbouwer ging de problemen frontaal te lijf. Hij nam alle impopulaire beslissingen. Het personeelsbestand werd afgeslankt met in totaal 5.280 werknemers, van wie 2.900 gedwongen moesten vetrekken. ,,Als we dat niet hadden gedaan, waren er later vele duizenden ontslagen meer gevallen'', aldus Scheepbouwer vanochtend.

Met de uitgifte van nieuwe aandelen werd het eigen vermogen met 4,8 miljard euro versterkt, ook al leidde dit tot extreme verwatering voor de zittende aandeelhouders. Scheepbouwer vond het een bemoedigend teken dat de koers ongeveer gelijk was gebleven, terwijl het aantal aandelen door de emissie was verdubbeld. ,,Daardoor is de beurswaarde van KPN per saldo ook toegenomen.'' Scheepbouwer ging er hierbij wel aan voorbij dat het nieuws van de emissie al veel eerder in de koers was verwerkt.

Zijn eerste maanden bij KPN noemde Scheepbouwer al met al ,,een goed begin'', hoewel de resultaten van vorig jaar ontsierd worden door de afboeking van 12,4 miljard euro op de waarde van dochter E-plus die sinds deze maand volledig in handen is van KPN.

Scheepbouwer is terecht tevreden over zijn eerste maanden: de financiële markten kunnen dat ook zijn, want die zagen de noodzaak tot daadkrachtig handelen al veel eerder. Zo reageerde de koers van KPN nauwelijks op de afwaardering van E-plus: die was wellicht al verdisconteerd in het aandeel.