Rauschenberg, de grote kunstvernieuwer

Robert Rauschenberg; meer dan mooi aan de muur luidt de titel van een swingende, maar oppervlakkige documentaire over beeldend kunstenaar Robert Rauschenberg (1925). Het is een soort spoedcursus Rauschenberg-voor-beginners, zoals de Amerikaanse televisie ze ook over filmsterren of leden van koningshuizen maakt. De ingrediënten zijn altijd dezelfde: een korte jeugdschets, en de aanloop tot het succes, een reeks snelle beelden van dat succes, en dan veel lof en liefs van vrienden en collega's à la In de hoofdrol met Mies Bouwman.

Hier leidt de zwoele stem van Dennis Hopper ons in vliegende vaart langs zwartwitfoto's van het treurige oliestadje Port Arthur, Texas, waar Rauschenberg tot zijn achttiende niet eens wist dat er zoiets als kunst bestond. In de marine ontdekte hij zijn tekentalent, maar op de kunstacademie in Parijs ergerde hij zich zo aan het slaafs naäpen van Picasso en Klee door zijn klasgenoten dat hij liever over straat zwierf. Hij gedijde beter op Black Mountain College, North Carolina, waar hij met componist John Cage en choreograaf Merce Cunningham tenminste ,,vreemde dingen'' mocht laten gebeuren, aldus Cunningham.

In New York begon Rauschenberg met zijn vriend Jasper Johns vervolgens een revolutie tegen het toen toonaangevende abstract expressionisme. Rauschenberg haalde spullen van de straat paraplu's, bezems, plaatjes uit strips en verwerkte die in zogenaamde `combines'. Met Monogram, een geitenkop met een autoband erom, brak hij door in New York. Toen de eerste schok bij critici en publiek begon plaats te maken voor verstikkende verafgoding, verliet Rauschenberg de stad voor het uitgestorven, beeldschone Captiva Island, bij Florida. Daar woont hij nog. We zien een stijvere, maar nog kwieke kunstenaar omringd door een schare forse mannelijke assistenten zijn zeefdrukken maken.

Van de collage lyrische quotes word je als kijker niet veel wijzer. `Bob' is obsessief, energiek en gul, want behalve kunstwerken geeft hij vaak verse mango's weg. Maar van Rauschenbergs baanbrekende rol in de beeldende kunst beklijft wel iets. Zijn adagium dat goede kunst doortrokken moet zijn van het echte leven zou menig jonge kunstenaar in zijn oren kunnen knopen.

Kunst... omdat het moet, TROS, zondag, Ned.3, 0.13-1.08u.