Met één klik op de beurs

Ook na de leeggelopen internetluchtbel zet het beleggen via het web zijn opmars voort. Snel, goedkoop en makkelijk.

In de serene rust van zomaar een zondagochtend nog even een effectenorder plaatsen. Gewoon vanuit de studeerkamer vanaf de pc. Het is geen romantiek meer van beursfreaks of internetverslaafden, maar werkelijkheid.

Zeker aan de Amsterdamse Vijzelstraat. Daar zitten de matineuze beursmakelaars van Binck.nl klaarwakker achter hun terminals om beleggers bij te staan en hen zonodig telefonisch te ondersteunen. De zondagse order kan maandag bij opening meteen worden uitgevoerd.

,,Het zijn echt niet alleen jongeren die het online beleggen omarmen'', zegt commercieel directeur Kalo Bagijn van Binck.nl. ,,De oudere garde belt de eerste vijf à zes keer nog met ons om te controleren of de order via internet in goede orde is ontvangen. Vervolgens ontpoppen zij zich tot de meest idolate gebruikers.''

Binck.nl is een van de spelers op de jonge Nederlandse markt voor online beleggen. Overgewaaid vanuit de Verenigde Staten maakt het beleggen via internet een snelle opmars door. In Nederland belegt één op de acht consumenten via internet. De internetmakelaars Charles Schwab en E*Trade zetten al eerder de Amerikaanse beleggingsmarkt op zijn kop door de belegger via het web veel sneller en directer toegang tot de beursvloer te bieden. Vóór het leeglopen van de internetluchtbel bereikte de beurswaarde van Charles Schwab zulke proporties dat gevestigde banken vreesden door de nieuwkomer te worden opgeslokt.

Die tijden zijn voorbij, maar de internetdroom van sommige startende ondernemers komt nog steeds uit. Ook in Nederland. Door de beursmalaise heeft de beleggersmarkt met een aanzienlijke krimp te maken, maar de markt voor online beleggen groeit. Vorig jaar zomer startten twee door de wol geverfde bladenmakers (Formule 1, Maxim) een bedrijfje dat zich volledig toelegt op de aankoop van aandelen in beleggingsfondsen op internet. Op de internetpagina van Fundix wordt een breed spectrum van beleggingsfondsen aangeboden. Tegen relatief lage tarieven kunnen bezoekers van de website instappen in een van de 1.300 beleggingsfondsen, allemaal uit de koker van andere banken en effectenhuizen. Nog geen vijf maanden na lancering werd het bedrijf overgenomen door ING, een jongensboekverhaal uit de post-internethausse.

Was aandelenhandel op internet niet het domein van gejaagde day traders, die speculeren op dagwinstjes in plaats van beleggers die hun vermogen waardevast proberen te houden? ,,Eigenlijk zijn die in Nederland nooit een factor van belang geweest, in tegenstelling tot Amerika'', zegt Kalo Bagijn.

Wie durft er dan een effectentransactie op het net aan te gaan? In de Verenigde Staten circa 8 miljoen beleggers. Volgens een recente studie van de Securities & Exchange Commission zijn zij goed voor ruim 800.000 aandelentransacties per dag. In Nederland hebben circa 350.000 beleggers een online effectenrekening. Dat zegt niet alles. Volgens Kalo Bagijn bestaat circa de helft uit `dode' rekeningen die wel worden geopend, maar niet worden gebruikt. Het Centrum voor Marketing Analyses schat het aantal online beleggers op 180.000, ofwel 13 procent van het aantal beleggende huishoudens.

Alex.nl claimt vorig jaar 2,2 miljoen orders te hebben ontvangen. Net als Binck.nl is de online broker een relatief jonge partij die snel groeit. Traditionele banken als Rabobank, Postbank en ABN Amro worden ook met online beleggen als marktleiders ingeschat dankzij hun grote klantenbestand. Alex.nl volgt als nieuwkomer op de voet. ,,In 2001 groeide ons klantenbestand met 40 procent'', zegt directeur René Frijters. Het aantal transacties steeg minder snel door het slechte beursklimaat, maar nam niettemin met eenvijfde toe. Alex.nl is net als zijn concurrenten niet scheutig met interne cijfers. Wel duidelijk is dat de jaaromvang van de handelstransacties in miljarden euro's moet worden uitgedrukt.

Er zijn verschillende verklaringen voor het succes achter online beleggen. De drempel voor een effectentransactie is laag. Als abonnee voert de consument met een paar muisklikken een effectentransactie uit. Hij kan de order meteen volgen in zijn effectenportefeuille. En – een van de belangrijkste voordelen – de kosten van een transactie zijn laag in verhouding met de traditionele opdracht die via een bank wordt uitgevoerd.

Prijsvechters als Alex en Binck zorgen voor vreemde tariefstructuren. Wie in een beleggingsfonds van banken als Fortis of ABN Amro wil stappen kan dat vaak het goedkoopste doen via de internetmakelaars. Alex brengt 0,15 procent van de handelsomvang in rekening als transactiekosten, ofwel 15 euro op een handelsorder van 10.000 euro. ,,Daarmee zijn wij veel goedkoper dan alle gevestigde banken'', zegt directeur René Frijters van Alex. Op de website van het bedrijf kunnen met een tarievencalculator de kosten van een keur aan transacties worden vergeleken met de concurrentie. Voor het gemak is collega Binck uit de prijsvergelijking gehaald. Die is met gemiddeld 0,1 procent nog iets goedkoper. Kalo Bagijn van Binck geeft aan dat die tarieven wel de bodem zijn. ,,Als er nieuwe partijen onder onze prijzen gaan stunten, zullen we niet meegaan. Onze kwaliteit mag er niet onder lijden.''

Door het jarenlange snijden in het kantorennet van de Nederlandse grootbanken behoort de persoonlijke beleggingsadviseur tot een uitstervend ras. De toegevoegde waarde die de bank op de hoek leverde, verdwijnt en maakt de drempel voor online beleggers alleen maar lager. Maar wie beschermt de beginnende belegger tegen al te roekeloze transacties?

De consument kan zich op de internetpagina's van de internetmakelaars uitgebreid laten informeren over handelsstrategieën, fundamentele analyses van beursgenoteerde ondernemingen en adviezen op basis van technische analyse. Daarnaast waarschuwen de makelaars voor allerhande risico's. Maar daarmee zijn zij nog niet gevrijwaard van hun zorgplicht.

In de VS stapelen de klachten over internetmakelaars zich inmiddels op. De Nederlandse klachtencommissie van Dutch Securities Institute ontwaart nog geen alarmende stijging van ongenoegens. Terugkerende problemen in de Verenigde Staten zijn communicatiestoornissen over effectenkrediet, de tijdigheid van het uitvoeren van een order en onenigheid over de koers waartegen een order wordt uitgevoerd.

Bij veel internetmakelaars is een lening mogelijk op basis van de aanwezige effectenportefeuille. Dat geeft het risico dat een schuld overblijft na een waardedaling van de portefeuille. Ook de risicovolle `bestens'-order – koop of verkoop tegen elke prijs – is bij de meeste makelaars mogelijk. De Autoriteit Financiële Markten, voorheen de STE, studeert er samen met andere Europese toezichthouders op om actiever toezicht te gaan houden op de vrijplaatsen op internet waar vraag en aanbod van kapitaal elkaar ontmoeten.

Voor het openen van een online rekening zijn nog altijd handtekeningen, kopieën van paspoorten en andere traditionele acties nodig. Dat zorgt nog voor enige drempels. ,,Bij de aanmelding kan jammer genoeg nog niet alles vanachter de terminal'', zegt René Frijters van Alex.nl. ,,Was dat maar zo, dan waren we tien keer zo groot.''