Kleine opdonder verovert de wereld

Durk Jan de Bruin is een van de weinige Nederlanders die aan de internethausse hebben verdiend. Na zijn succes met Startpagina.nl werkt hij nu aan een online winkel. `Je denkt dat je een volgend succes wel even uit je mouw kunt schudden, maar dat viel vies tegen.'

Niet eens zo lang geleden stond hij op de cover van Elsevier als een van de succesvolste ondernemers van Nederland. Durk Jan de Bruin wist op het hoogtepunt van de internethype de verwijspagina `Startpagina.nl' voor miljoenen euro's te verkopen aan uitgever VNU. Daarmee is hij een van de weinige Nederlanders die echt aan de internethausse hebben verdiend. Inmiddels werkt De Bruin aan een volgende uitdaging, de online-catalogus `mijnWinkel'.

Durk Jan de Bruin (39) is voor zaken weer even in Nederland. In dezelfde zolderkamer van het rijtjeshuis in Vogelenzang waar hij eind jaren negentig Startpagina ontwikkelde demonstreert hij op een verouderde laptop mijnWinkel. Aanvankelijk had De Bruin het idee om catalogi – bijvoorbeeld de eigen cd- of muntenverzameling – op internet te publiceren. Maar de belangstelling voor `Cataloghotel', zoals het initiatief aanvankelijk werd genoemd, bleek minimaal. De Bruin: ,,Na Startpagina denk je al gauw dat je een volgend succes wel even uit je mouw kunt schudden, maar dat valt vies tegen.''

Inmiddels is zowel de naam als de formule aangepast. Gebruikers kunnen bij mijnWinkel een verkoopsite inrichten, waar de meest uiteenlopende producten kunnen worden bekeken en besteld: bouten en moeren, auto-onderdelen, een schilderijenverzameling of exotische postzegels. Uniek is dat het volledige beheer van de site mogelijk is vanuit het populaire elektronische rekenblad Excel. Wie bijvoorbeeld tweedehands auto's verkoopt, hoeft alleen maar een Exceldocument aan te maken met daarin merk, bouwjaar, brandstof, foto en prijs en deze op internet te zetten.

Hoewel er veel websites zijn die als winkel kunnen worden ingericht, wordt mijnWinkel vooral gekenmerkt door eenvoud. Die is dan ook bedoeld voor ondernemers die geen tijd en geld willen verspillen aan het ontwikkelen van een eigen winkelsite. Catalogi tot vijfentwintig producten zijn zelfs gratis, en voor professionele sites draait er achter de schermen een productie-apparaat dat volgens De Bruin dag en nacht bewaakt wordt. Tevens zorgt mijnWinkel voor de telefonische bereikbaarheid en ontvangen ondernemers een cd-rom als backup voor de hele winkel.

De belangstelling is groot. In totaal zijn er nu zo'n honderd winkels ingericht voor stickers, speelgoed, gezondheidsproducten, glas in lood en tweedehands auto's. Ook zijn tienduizenden koopwoningen van Funda bij mijnWinkel ondergebracht, verkoopt `Boten.nl' 30.000 bootonderdelen en biedt Wegener zijn volledige assortiment Falk-autokaarten via mijnWinkel aan.

De Bruin heeft de internationale aspiraties die hij ooit had met mijnWinkel voorlopig in de ijskast gezet. ,,Langzaam uitbouwen is het beste'', aldus De Bruin. ,,Ik wil me eerst op Nederland richten. Startpagina zit ook in verschillende landen, maar het is nergens zo succesvol als hier.''

De Bruin zit er niet mee dat mijnWinkel een wat trage start heeft gekend. Het succes van Startpagina viel hem destijds nogal koud op het dak. Hij ziet de verwijspagina nog steeds als een uit de hand gelopen hobby, die begon toen hij voor vliegtuigbouwer Fokker werkte en in de avonduren een opleiding informatica volgde aan de Universiteit van Leiden. Najaar 1998 ontwikkelde De Bruin een opvallend sober opgemaakte site met verwijzingen naar interessante webpagina's. ,,Zeker in die tijd was internet een bibliotheek na een aardbeving: een grote chaos.''

De site ging in september 1998 de lucht in, en hoewel er nauwelijks reclame voor werd gemaakt nam het aantal bezoekers snel toe. Bovendien meldden zich steeds meer vrijwilligers ervoor. In februari 1999 stelde een jongen voor een aparte website te maken met verwijzingen naar vakantiepagina's, en binnen een jaar had Startpagina al zeshonderd van dergelijke gespecialiseerde verwijspagina's: de zogenoemde dochters.

Tot mei 1999, toen zich spontaan een eerste adverteerder meldde, had De Bruin nooit aan advertenties gedacht, laat staan aan verwijzingen waarvoor geld geboden kon worden. ,,Mensen kunnen het maar moeilijk geloven, maar geld is voor mij nooit de belangrijkste drijfveer achter Startpagina geweest.'' Hij ging parttime werken om meer tijd aan Startpagina te kunnen besteden, maar tot aan de verkoop ervan aan de VNU heeft hij zijn vaste baan aangehouden.

Het zakelijke model dat Startpagina in 1999 ontwikkelde wordt ook nu nog gehanteerd: de dochters mogen verdienen aan advertenties, maar Startpagina mag daar ook een advertentie aan toevoegen, een formule die sommige dochters naar verluidt tienduizenden euro's per maand oplevert.

,,Ik heb die jongens wel eens gevraagd of ze er zelf iets aan overhielden'', zegt Hans Wouter van Dam, die destijds een pagina over sales en marketing voor Startpagina verzorgde. ,,Dat ontkenden ze in alle toonaarden, maar later hoorde ik dat ze met zijn drieën al enkele tonnen per maand aan het verdienen waren.''

De Bruin spreekt dat tegen. In 1999 bedroeg de totale winst volgens hem niet meer dan 35.000 euro. ,,Tonnen hebben we niet verdiend, want de uitgaven werden ook steeds hoger.''

Toen de werkzaamheden hem boven het hoofd begonnen te groeien, besloot De Bruin Startpagina te verkopen aan uitgeverij VNU. Nog altijd weigert zowel De Bruin als directeur Bert Wiggers van VNU het bedrag te noemen dat ervoor is betaald, maar waarschijnlijk gaat het om een bedrag van 12 tot 15 miljoen euro. De Bruin heeft dat geld verdeeld onder negen personen: zijn naaste medewerkers en mensen die in zijn ogen belangrijk zijn geweest voor de ontwikkeling van Startpagina. Ook reserveerde hij een bedrag voor de dochters, die elk 450 euro kregen. ,,Startpagina dankte een belangrijk deel van zijn inkomsten aan de dochters en die werden afgescheept met een fooi'', vindt Hans Wouter van Dam, die met een aantal andere gebruikers de Vereniging Verontruste Dochters oprichtte. Zijn voorstel om 7.000 euro per dochter uit te betalen veegde VNU van tafel. Van Dam: ,,Er viel helemaal nergens over te praten.''

Het Centrum voor Beleid en Management in Utrecht, dat de dochterskwestie van Startpagina vorig jaar heeft onderzocht, kwam tot de conclusie dat de dochters ook niet veel te eisen hádden. In feite is de relatie met de dochterpagina's te kwalificeren als een franchise-overeenkomst. Franchisenemers hebben geen recht op een deel van een overnamesom bij verkoop van de moedermaatschappij.

De onrust onder de dochters heeft overigens wel geleid tot de oprichting van de Belangenvereniging van Startpaginadochters. Hans Wouter van Dam doet daar niet aan mee. Na een mislukte vrijage met uitgeverij IDG en Veronica heeft hij een eigen startpagina in het leven geroepen onder de noemer `Startkabel'. Deze vennootschap onder firma is, zeker na de overname van rivaal `Pagetostart', een van de belangrijkste concurrenten van Startpagina geworden en doet het heel aardig, volgens de oprichter.

Ook Startpagina draait met steeds meer winst, zo verzekert directeur Wiggers, die in het midden laat hoeveel er met de site wordt verdiend. Wel zegt hij dat de hoofdpagina en de 2.100 onderliggende deelpagina's dagelijks 2,5 miljoen keer worden opgevraagd. En met circa 30 miljoen bezoekers per maand is Startpagina nog altijd de best bekeken website in Nederland. Volgens Michiel Hensma, initiatiefnemer van `startsite 2link.nl', doen de concurrenten het heel wat minder. Het grootste deel van de startsites in Nederland ligt zelfs op zijn gat: `Linq.nl' ging van 10.000 naar 6.000 bezoekers per dag, en bij `Favoriet.nl' van ING en Veronica ging na amper zeven maanden de geldkraan alweer dicht.

`Startnederland', `WES4U', `AZnet.nl' en `Vinders.nl' trekken dagelijks tussen de 1.700 en 7.000 bezoekers, te weinig voor serieuze commerciële exploitatie. ,,Je moet een succesformule niet eindeloos proberen te herhalen'', zegt De Bruin. ,,Zelf zijn we altijd trouw gebleven aan ons uitgangspunt: een verwijspagina en verder niets. Als een groot bedrijf Startpagina had ontwikkeld, was er van alles aan toegevoegd: forums, een vacaturesite, noem maar op. Ik denk dat de beperking steeds onze kracht is geweest.''

Sinds de publiekstijdschriften en de internetactiviteiten van VNU naar het Finse uitgeefconcern Sanoma zijn overgegaan, worden wel hogere rendementseisen aan Startpagina gesteld. Startpagina is onderdeel van Ilse Media, en daar moet fors bezuinigd worden. ,,Het wordt tijd dat we met internet gewoon geld gaan verdienen'', zegt de van IDG afkomstige directeur Paul Molenaar van Ilse Media. De toekomst van Startpagina staat volgens hem niet ter discussie. ,,De formule is uniek en zal nog jarenlang blijven bestaan.''

Bovendien maakt Startpagina weinig kosten. Zo heeft het team van Startpagina geen eigen kantoor. Jan Willem Tjaden zit in Portugal, Jeroen Paternostre – beiden waren al van meet af aan bij Startpagina betrokken – werkt naar eigen zeggen `lekker anoniem' vanuit Friesland. De Bruin zelf brengt vele maanden per jaar door in Chili, waar zijn gezin woont. Ook mijnWinkel, dat De Bruin uit eigen zak financiert, wordt door een klein team onderhouden. ,,Mensen reageren stomverbaasd als ik zeg dat ik in Chili zit'', zegt De Bruin. ,,Maar dat is het mooie van internet: je kunt met weinig middelen toch heel veel bereiken.''