Hypocrisie van goddeloze supermachten

Hoe een belangenpolitiek volstrekt averechts kan uitwerken bewijst het Amerikaanse besluit om eind jaren zeventig in het kader van de Koude Oorlog de Afghaanse `soldaten van God' te bewapenen tegen eerst hun eigen goddeloze pro-Sovjet-regime, en vervolgens de Sovjet-invasietroepen. Daarmee hielp Washington de Afghaanse mujahedeen en hun Arabische hulptroepen om de Sovjet-supermacht te verslaan. Dat weer gaf de extremisten onder hen, zoals Osama bin Laden, het idee dat ze ook wel die andere goddeloze supermacht, Amerika, aankonden. De aanslagen van 11 september in New York en Washington waren het resultaat.

In het kader van de serie De Koude Oorlog zendt Teleac/NOT de documentaire Soldaten van God uit, over Afghanistan vanaf de communistische staatsgreep van 1978 in Kabul via de bezetting door de Sovjet-Unie van eind 1979 tot aan de terugtrekking van de sovjettroepen in 1988/'89. Het is een mengeling van beelden uit de oorlog en interviews met en archiefbeelden van toenmalige leiders uit Verenigde Staten en Sovjet-Unie. Met name de laatsten zijn fascinerend om te zien in al hun hypocrisie.

Neem ex-sovjetambtenaar Vasili Safrontsjoek, over het beleid van de Afghaanse communistische premier Hafizullah Amin, die in 1979 in opdracht van Moskou ten val werd gebracht en vermoord. ,,Ik zei tegen Amin dat zijn beleid te bruut was, en dat de moslimbevolking zich tegen hem keerde. Bij zijn landhervorming hield hij geen rekening met de Afghaanse tradities.''

De sovjettroepen vielen Afghanistan binnen, en de Amerikaanse president Carter zond nationaleveiligheidsadviseur Brzezinski naar Pakistan om het Afghaanse verzet aan te moedigen. Brzezinski tot Afghaanse strijders: ,,We kennen uw diepe geloof in God , en we weten zeker dat uw strijd met succes zal worden beloond (..) Uw zaak is een goede zaak en God staat aan uw kant.''

De Amerikanen leverden het Afghaanse verzet uiteindelijk voor een miljard dollar per jaar wapens, om de Sovjet-Unie een zo pijnlijk mogelijke nederlaag toe te brengen. Dat lukte. En passant vielen in Afghanistan waarschijnlijk zo'n miljoen doden, zijn miljoenen op de vlucht geslagen en is het land in een puinhoop veranderd. Maar het was allemaal de moeite wel waard, aldus Frank Anderson, hoofd van de Taskforce Afghanistan van de inlichtingendienst CIA. Want ,,dit heeft ertoe bijgedragen dat er een einde kwam aan een kwaadaardig systeem dat zoveel pijn heeft teweeggebracht, en bij zoveel mensen''. Zou hij nog steeds achter die uitspraak staan?

Soldaten van God, maandag, Ned.1, 17.05-18.00u.