Europa

`Kan het niet per vliegtuig', had Pierre van Hooijdonk nog doodserieus geopperd. Met de bus naar Eindhoven vond hij zo schlemielig, zo weinig Europees. `Als je aan een Europa Cup-duel denkt, hoop je natuurlijk op een mooie club uit Europa', miezerde Jan Vennegoor of Hesselink. Met de bus naar Rotterdam vond hij zo nikserig, zo vreugdeloos.

De twee elftallen snakten naar een Europees sfeertje.

Waar dan? Op Cyprus? In Sankt Gallen? Mallorca? Kopenhagen allicht? Desnoods op de rots van Gibraltar, de tweeëntwintig helden wilden hoe dan ook effe weg. Europa in. Van Feyenoord kan ik mij daar nog iets bij voorstellen. De Rotterdamse club waagde zich dertig jaar geleden ook al in Newcastle. Toen er in Europa nog een visumplicht was.

Maar PSV? De naam zegt het al: niet eens Hollands. Bij PSV moet ik altijd aan een pendelbus denken. Aan een forenzendriehoek: Eindhoven, Sittard, Geleen. Maastricht is al iets te ver weg. Daar wordt op een klarinet gespeeld, misschien wordt er door de bourgeoisie wel Frans gesproken. Of nog erger: voor het zingen de kerk uit.

Je hoort Harry van Raaij wel eens iets over de UEFA zeggen. In zijn ogen ligt dan altijd een sluier angst die je ook bij kinderen ziet als oma vertelt over Roodkapje en de Boze Wolf. Harry wil liever niet in hoofdletters denken en spreken woorden of begrippen die niet binnen het geroezemoes van een ontbijt vallen, maken hem achterdochtig. Van Raaij is de eerste onder zijn gelijken: nog nooit in de geschiedenis van het internationale voetbal heeft iemand het voor lunchtijd over de UEFA gehad. Zelfs Michel D'Hooghe en Michael van Praag niet. En zij koesteren de UEFA als een maîtresse.

Erik Gerets: ook zo'n grensbewoner van Benelux. Aan arbiter Collina kleeft duizend keer meer Europa dan aan deze Belg van PSV. In Collina's hoofd vloeien de aderen van Poujade en Bonaparte, glimt de megalomanie van Mussolini, wemelt het van de parfums van Versace, Gucci en Jil Sander. In het hoofd van Gerets is het carnaval. Om maar te zeggen: niet iedereen is geboren voor een Europees sfeertje. Sommige mensen zijn tulp- en bloemkoolgebonden in het leven geworpen. Dat is allesbehalve een schande. Alleen, droom je dan niet weg langs een ballustrade van mimosa; blijf binnen de verbeelding van de eigen gewassen.

Toch: PSV-Feyenoord was een Europese affiche. Maar liefst elf landen gingen live achter Van Bommel en Ono aan. En wat zagen ze? Slaapverwekkend voetbal. Gehannes op de vierkante meter. Gedrum in het centrum. Een orgie van vertragingsmotoriek. Een fletse derby. Kortom, voetbal van spijtoptanten. Het was de elftallen absoluut niet aan te zien dat de inzet Europa was. Het was ze niet eens aan te zien dat het verlangen om te scoren nog legitiem kan zijn in deze tijd van geglobaliseerde, of op zijn minst door een gewijde sukkel als Bush geïnspireerde camaraderie. In vierennegentig minuten voetbal was niet een moment te beleven van een Shakespeariaanse zucht naar `verruïnering van de ander'.

Ga dan pingpongen.

Zou een Europees sfeertje hebben geholpen? Ik denk het niet. In Italië wel. Inter-Milan zal onveranderlijk een heksenketel zijn, met of zonder bal. In een confrontatie tussen Celtic en de Rangers zie je de loopgraven terug van een honderdjarige oorlog. PSG-Marseille: altijd goed om weer eens de ouderwetse roes van de guillotine boven te halen. Maar PSV-Feyenoord is gebak versus gebak. Je mag nog honderd Eifeltorens in de Herdgang neerplanten of alle kerkhoven aan de IJzer naar Kralingen muteren, de oude koorts van Europa krijg je er niet in. Niet in Eindhoven, niet in Rotterdam.

Die donderdagavond zag ik Bert van Marwijk langs de lijn staan. Een epos van liefde en van vrede. Tot in zijn wenkbrauwen ademde de Feyenoord-coach de gezapigheid van de polder. Een blik zonder vuurkracht, een lichaam zonder woede naar bezit. Geluk zijn de anderen. Klaverjassend het paradijs tegemoet, die geborgenheid van stilstand, zoïets.

De volgende dag las ik dat Hapoel Tel Aviv met 1-0 had gewonnen van AC Milan. En ik smeekte de goden: laat Van Marwijk ons Bertje coach worden van FC Ramallah. Hij die con brio het verleden van Europa weerstaat, weerstaat misschien wel de waanzin van Sharon.

Opeens bedenk ik: wat heeft Van Marwijk straks nog in Rotterdam te zoeken als Feyenoord zich ten koste van PSV kwalificeert voor de halve finale van de Europa Cup? Zijn in deze polder niet alle oorlogen eenmalig?