Eindelijk weer een feestje voor het Tribunaal

Slobodan Miloševic ontkende gisteren niet dat hij in 1998 waarschuwingen negeerde over oorlogsmisdaden in Kosovo. Eindelijk een overwinning voor het Joegoslavië-tribunaal.

Het was feest gistermiddag in het kantoor van de aanklagers van het Joegoslavië-tribunaal. Het proces tegen de Joegoslavische ex-president Slobodan Miloševic duurt al bijna vijf weken en tot nu toe hadden de aanklagers weinig om tevreden over te zijn. Het was Miloševic die in de rechtszaal indruk maakte met de manier waarop hij getuigen aan een kruisverhoor onderwierp, de getuigen zelf vielen nauwelijks op. Maar gisteren was dat opeens anders. De Britse politicus Paddy Ashdown kwam met de getuigenis waar de aanklagers op hadden zitten wachten. Miloševic zeiden ze tegen elkaar in de pauze, hangt.

Ashdown vertelde dat hij in het najaar van 1998 een gesprek had gehad met Miloševic, in zijn presidentieel paleis in Belgrado. Hij had Miloševic verteld wat hij de dagen daarvoor had gezien in Kosovo. Eenheden van het Joegoslavische leger en de politie namen dorpen onder vuur, ze verdreven Albanese burgers, plunderden huizen en staken die in brand. Miloševic zei destijds dat dat eenheden geweest moesten zijn die hij niet onder controle had. Hij zou er wat aan doen en de daders straffen.

Ashdown had Miloševic erop gewezen dat het optreden van zijn troepen een schending was van het oorlogsrecht en de conventies van Genève. Hij waarschuwde. Als Miloševic er geen eind aan maakte, zou de internationale gemeenschap militair ingrijpen, en de president zelf zou mogelijk worden aangeklaagd. Ashdown vanmiddag: ,,Ik heb tegen u gezegd dat u voor dit tribunaal zou eindigen. En hier zit u dan.''

Voor het eerst in het proces werd hiermee het bewijs geleverd dat Miloševic wist dat er oorlogsmisdaden in Kosovo werden gepleegd. Hij zal nu – als hij een veroordeling wil voorkomen – moeten aantonen dat hij er alles aan heeft gedaan om die te stoppen en dat hij de daders ter verantwoording heeft geroepen. Maar de feiten zijn bekend: de oorlogsmisdaden in Kosovo hielden niet op en de daders werden niet door Miloševic bestraft.

De voorzitter van de rechters, Richard May, wees Miloševic er een paar keer op dat hij het kruisverhoor van Ashdown moest gebruiken om vragen te stellen over die ontmoeting. ,,Als u betwist wat er toen is gezegd, stelt u er dan nu vragen over.'' Natuurlijk, zei Miloševic, dat ging hij zeker doen, maar hij had ook andere belangrijke vragen. Uiteindelijk ging hij maar kort in op het gesprek. Had hij toen in Belgrado niet tegen Ashdown gezegd dat hij een vreedzame oplossing wilde? Ashdown: ,,En ík heb tegen u gezegd dat zo'n oplossing onmogelijk was als u doorging met het excessieve gebruik van geweld tegen burgers.'' Miloševic probeerde met Ashdown in discussie te gaan over de interpretatie van de Geneefse conventies, maar rechter Patrick Robinson zei tegen Ashdown: ,,Het belangrijkste is dat u hem erop hebt gewezen, niet de juridische interpretatie ervan.''

Miloševic begon over Macedonië. Het leger van Macedonië had toch ook tanks en zwaarbewapende eenheden ingezet tegen ,,Albanese terroristen''? Rechter May vond niet dat Ashdown daarop een antwoord hoefde geven. ,,U dwaalt af'', zei hij, en hij gaf Miloševic een laatste kans: ,,Ik merk op dat u nog niets heeft gezegd over de inhoud van het gesprek dat u had met de getuige. Dat betekent dat u niet ter discussie stelt wat er tijdens die ontmoeting is gezegd.''

Het is de afgelopen weken vaker voorgekomen dat een van de rechters Miloševic wees op tekortkomingen in zijn kruisverhoren. Miloševic heeft geen advocaat, hij verdedigt zichzelf, en het tribunaal wil graag vermijden dat daardoor de indruk ontstaat dat hij geen eerlijk proces krijgt.

In de gevangenis van het tribunaal in Scheveningen heeft Miloševic een extra cel gekregen. In de ene slaapt hij, in de andere staan meer dan honderdvijftig mappen met processtukken. De verdachte kan, als hij wil, de documenten in de tweede cel gebruiken om zich voor te bereiden op de kruisverhoren. Erg lang hoeft hij niet te zoeken naar de informatie die hij nodig heeft. Miloševic heeft vrienden gemaakt in de rechtszaal. De medewerkster van de griffie die het dichtst bij hem in de buurt zit, geeft hem aan het eind van iedere zittingsdag een overzicht van getuigen die de volgende dag zullen verschijnen of onderwerpen die besproken zullen worden. En als bijvoorbeeld het middagprogramma is veranderd, krijgt hij die wijziging van haar aan het eind van de ochtend op papier. Hij belt dan meteen weer met zijn juridische medewerkers die voor hem informatie over getuigen en gebeurtenissen verzamelen.