De mode van Teheran is vol kleur

In Iran maakt het zwart van de islamitische revolutie plaats voor een steeds breder kleurenpalet. Ook met een chador kan de Iraanse vrouw er modieus uitzien, zelfs als ze op bedevaart naar Mekka gaat.

Wie denkt dat de verplichting tot het volgen van de islamitische kledingregels in de Islamitische Republiek Iran overmijdelijk moet leiden tot een somber straatbeeld, vergist zich. Neem Mahla Zamani, kledingontwerpster. Daar komt ze aanrijden, in haar citroengele mini, zelf vandaag bijpassend gekleed in taftzijden groene jas met citroengele voering.

Zamani was een jaar geleden een van de organisatoren van de eerste modeshow met officiële vergunning, tijdens de grote Jeugdtentoonstelling in de Iraanse hoofdstad Teheran. Het had jaren gekost om die vergunning te krijgen, en de organisatoren waren behoorlijk zenuwachtig: zouden de Baseej, de stoottroepen van de conservatieve factie in Iran, de boel niet komen verstoren? Maar kort geleden heeft Zamani alweer haar derde show gehad, en problemen zijn er niet. Integendeel, zegt ze, de regering produceert cd's van haar shows en verspreidt die in het buitenland ter bevordering van het Iraanse imago.

En terecht, vindt Zamani. Zij laat zich immers inspireren door de Iraanse traditie, en haar werk is daarmee niet commercieel, maar cultureel. ,,Je moet je cultuur gebruiken'', zegt ze. ,,Wat is er nog voor verschil tussen de volkeren als je dat niet doet?'' Ze lacht: ,,Ik vecht tegen de westerse culturele invasie'', zinspelend op de strijdkreet waarmee de conservatieven alles wat hun niet zint proberen te onderdrukken als in strijd met de eigen Iraanse en islamitische aard.

De ontwerpen van Zamani (ook te zien op haar website: www.pandorafashion.com) zijn even kleurrijk als de dracht van de Iraanse nomadische stammen waarop ze zijn geënt: granaatappelrood, hemelsblauw, groen, geel. Er is geen enkele reden, vindt ze, om op straat geen kleuren te dragen. En als je om je heen kijkt, blijken steeds meer Iraanse vrouwen dat met haar eens. Rood is in opkomst dezer dagen: rode tas, rode schoenen, rode jas en rode hoofddoek voor de durfal.

,,Er is meer vrijheid op straat'', onderstreept Zamani, ,,maar de mensen zijn nog een beetje verlegen. Na 23 jaar zwart is het moeilijk om plotseling kleuren te gaan dragen.''

Zamani ontwerpt voor particulieren maar ze is duur, waarschuwt ze en voor bedrijven. Vorig jaar heeft ze het vrouwelijk personeel van de supermarktketen Sahrwand in de kleren gezet (hoewel de directie bij nadere inspectie de pet met achterflap die Zamani in gedachten had door een gewone zwarte hoofddoek heeft vervangen). Inmiddels heeft ze contracten gesloten met tien bedrijven, waaronder een particuliere Iraanse luchtvaartmaatschappij waarvan de stewardessen binnenkort in het groen gekleed gaan.

Zamani heeft ook de chador, de saaie lange zwarte omslagdoek (die je overigens steeds minder vrouwen ziet dragen, want de gewone jas krijgt de overhand) onder handen genomen. ,,Zelfs als je een chador draagt, zou je er mooi moeten uitzien.''

Voor de traditioneel denkende vrouw die naar een familiefeest gaat heeft ze dus een chador gemaakt waarvan de randen met rood zijn afgezet. Arabische landen hebben belangstelling, zegt ze. En ze heeft een ontwerp verkocht voor witte gewaden voor de haj, de grote pelgrimstocht naar Mekka die alle moslims ten minste één keer in hun leven horen te hebben voltooid. Volgend jaar zullen 30.000 vrouwen een Zamani op de haj dragen.

Dit is het tweede deel van een korte serie over Iran. Het eerste deel verscheen op 14 maart en is ook te lezen op www.nrc.nl.