`Rode kapitalisten' brengen welvaart

Ook kapitalisten hebben zitting in het Volkscongres, het Chinese parlement dat vandaag zijn jaarlijkse zitting heeft afgesloten. Sinds vorig jaar mogen zij lid worden van de communistische partij: goed voor de contacten.

Lu Guanqiu is een `rode kapitalist'. Lu is als privé-ondernemer niet alleen puissant rijk, hij is ook een vooraanstaand lid van de Chinese communistische partij. Momenteel is hij in Peking voor deelname aan de jaarlijkse zitting van het Nationale Volkscongres dat vandaag werd afgesloten.

President Jiang Zemin baarde vorig jaar internationaal opzien en riep intern verzet op met zijn uitspraak dat voortaan ook kapitalisten lid konden worden van de communistische partij. Toch was die uitpraak minder revolutionair dan hij leek: Jiang formaliseerde in feite een situatie die in veel delen van China al langer bestond.

Privé-ondernemers wilden graag lid worden van de Partij om zo toegang te krijgen tot de politieke macht, en de partij liet de machtige geldverdieners met enige aarzeling binnen. De partij gebruikt de ondernemers als voorbeeld voor al die anderen in China die snel rijk willen worden, en zo hebben zij de voorbeeldfunctie overgenomen van de vroegere modelarbeiders.

Lu's pogingen om lid te worden van de communistische partij dateren al van eind jaren zeventig: ,,Toen kwam ik er nog niet tussen, want ze zagen me als een kapitalist. Toen ik in 1984 lid mocht worden, was dat nog iets heel uitzonderlijks. Inmiddels zitten er aardig wat ondernemers in de partij, en hun aantal groeit nog steeds.'' Sinds 1998 is hij ook lid van het Nationale Volkscongres, het orgaan van `volksvertegenwoordigers' dat op papier functioneert als China's wetgevende macht, maar dat in feite vooral het beleid van de communistische partij moet goedkeuren.

De vriendelijke Lu is bijzonder vermogend. Het Amerikaanse zakentijdschrift Forbes schatte zijn bezit in 2001 op zo'n 480 miljoen dollar, wat hem op de zevende plaats in de toptien van de rijkste Chinezen van dat moment plaatste. Lu deed politiek vooral van zich spreken door zijn kritiek op het niet nakomen van contracten, het ontduiken van belastingen en op de corruptie waarmee het moderne Chinese zakenleven doorspekt is.

Lu is zich er daarnaast heel goed van bewust dat het nog steeds de grillige communistische partij is, die de steeds wisselende grenzen stelt waarbinnen het Chinese bedrijfsleven mag opereren. Hij weet zijn goede contacten met de overheid aan te wenden voor het verkrijgen van vergunningen waar andere privé-ondernemers voorlopig alleen maar van kunnen dromen. Lu begon in de jaren zestig als fietsenmaker op het platteland, en ging later over op de productie van tractor- en auto-onderdelen.

Zijn zaak liep zo goed dat hij inmiddels meer dan 12.000 personeelsleden in dienst heeft. Zijn bedrijf, Wanxiang, is het eerste Chinese bedrijf dat onderdelen mocht leveren aan de Amerikaanse autofabrikant General Motors. Onlangs kreeg Lu als eerste privé-ondernemer toestemming om een accountantsbedrijf op te zetten.

En hij wil zich via een ingewikkelde Amerikaanse constructie op het Chinese verzekeringspad begeven. Zijn dochter heeft zich in Amerika gevestigd en regelt de zaak aan die kant van de oceaan. De communistische partij kijkt bewonderend toe en steunt Lu waar mogelijk.

Dus hij heeft veel voordeel van zijn communistische contacten? ,,Natuurlijk is het goed voor mijn onderneming dat ik lid ben van het Volkscongres, wat dacht je dan?'', lacht Lu tijdens een ontmoeting in het zwaar bewaakte Olympic Hotel, waar de delegatie uit de Oost-Chinese kustprovincie Zhejiang is ondergebracht. ,,Doordat ik hier persoonlijk de zittingen bijwoon, hoor ik vroeg en in detail in welke richting het overheidsbeleid zich ontwikkelt. Door die kennis ben ik m'n concurrenten altijd ruim een slag voor.''

Lu benadrukt dat hij nog steeds een boer is, en hij wijst erop dat de aandelen van zijn conglomeraat op papier nog steeds in handen zijn van een collectief. ,,Mao heeft ons boeren heerschappij over het land gegeven, Deng Xiaoping gaf ons de kans om rijk te worden en nu krijgen we van president Jiang Zemin ook nog maatschappelijk aanzien. De partij luistert goed naar wat ik te zeggen heb, want ze zijn er inmiddels van doordrongen dat het de ondernemers zijn die de welvaart voor het volk creëren.''