Politie wil af van vreemdelingenrompslomp

De politie is zo veel tijd kwijt aan administratieve procedures van de Vreemdelingenwet dat het reguliere werk eronder lijdt.

Het vreemdelingentoezicht door de vreemdelingendiensten van de 25 politiekorpsen raakt op drift. Administratieve rompslomp, tekort aan cellen voor de opsluiting van criminele illegalen, tekort aan rechters om vreemdelingendetentie te toetsen en gebrek aan vervoerslogistiek om opgesloten illegalen op de plaats van bestemming te brengen, leidt er toe dat op grote schaal opgepakte illegalen voortijdig op vrije voeten komen. Alleen al in Amsterdam gaat het daarbij om dertig tot veertig procent van de opgepakte criminele illegalen, zo liet de Amsterdamse vreemdelingendienst vorige maand weten.

De Nijmeegse hoofdcommissaris B. Poelert, in de Raad van Hoofdcommissarissen verantwoordelijk voor de vreemdelingendiensten, bevestigt de nood bij de vreemdelingendiensten. Hij wil de organisatie lucht geven door de tijdrovende vreemdelingenadministratie af te stoten. De achthonderd formatieplaatsen die deze nu kost, komt dan beschikbaar voor verbetering van vreemdelingentoezicht, intensivering van uitzettingsprocedures en opsporen van migratiecriminaliteit als mensensmokkel en vrouwenhandel.

De huidige situatie leidt er volgens Poelert toe dat de bestuurlijke zorgvuldigheid bij de procedures en het nakomen van wettelijk verplichte termijnen steeds minder vaak gegarandeerd kan worden. Zonder ingrijpende maatregelen zullen de wachttijden de komende jaren dan ook fors stijgen. ,,De achterstanden bij de verwerking van de vreemdelingenadministratie nemen toe en zullen fors stijgen als die taak niet wordt afgestoten'', aldus Poelert. ,,De werkdruk heeft inmiddels ook tot gevolg dat een aantal rechercheonderzoeken naar onder meer mensenhandel- en smokkel op de plank blijven liggen, ook als daar minderjarige asielzoekers bij betrokken zijn.''

Poelert overlegt met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) om de vreemdelingenadministratie daar onder te brengen. De zes- tot achthonderd formatieplaatsen die daardoor vrijkomen bij de Vreemdelingendienst, worden dan inzet voor de kerntaken van de dienst. Poelert wil die vooral gebruiken voor de opsporing van smokkel- en handel in minderjarige asielzoekers. Vreemdelingenadministratie is volgens Poelert geen taak die de Vreemdelingendienst wettelijk behoort te doen.

,,Het is ooit bij de vreemdelingendiensten ondergebracht toen vreemdelingen in Nederland nog een bijzonderheid waren. Maar het is geen taak die tot hun core business hoort. Onderzocht wordt of die administratieve taken, behalve naar de IND, ook kunnen worden overgeheveld naar de Nederlandse consulaten in het buitenland. Lukt dat niet, dan moet de Vreemdelingendienst versterkt worden met het contingent extra agenten die het kabinet de politieregio's voor de komende vier jaar in het vooruitzicht heeft gesteld. Maar dat gaat dan wel ten koste van extra blauw op straat, of investeringen in het onderbezette rechercheapparaat.''

Het vreemdelingentoezicht, aldus Poelert, moet zich, behalve op de handel in minderjarige asielzoekers, toespitsen op de handel in vervalste identificatiedocumenten en het achterhalen van de personalia van vreemdelingen die weigeren om hun identiteit op te geven. ,,Vreemdelingen die weigeren om hun identiteit prijs te geven, moeten uiteindelijk uit hun vreemdelingenbewaring worden ontslagen. Het checken van die personalia is een ongelofelijk arbeidsintensief rechercheproces dat capaciteit van de Vreemdelingendienst vréét.''

Overheveling van de Vreemdelingenadministratie naar de IND voorkomt ook vertragingen als gevolg van slecht op elkaar afgestemde computersystemen. ,,De vreemdelingendiensten van de 25 politiekorpsen werken met een verouderd automatiseringssysteem. Dat moet ook nog communiceren met andere diensten die betrokken zijn bij afhandeling van procedures voor het verstrekken van verblijfsvergunningen.''

Poelert waarschuwt ervoor dat een groter aanbod van criminele illegalen die voor vreemdelingenbewaring in aanmerking komen, tot verstopping zal leiden bij met name justitiële diensten die daarvoor verantwoordelijk zijn. Net als bij de bolletjesslikkers op Schiphol zal dat leiden tot capaciteitsproblemen bij het justitiepersoneel, oplopend cellentekort en op grotere schaal op vrije voeten laten van illegale criminelen. ,,Alleen al de bepaling in de nieuwe Vreemdelingenwet dat de rechter om de tien dagen de detentie van in bewaring gestelde vreemdelingen moet toetsen, leidt in de praktijk tot problemen. Vreemdelingenbewaring vindt plaats in Groningen. Maar toetsing door de rechtbank elders in het land. Alleen al de logistieke problemen om gedetineerden daar naartoe te rijden leidt op grote schaal tot vrijlating omdat het niet mogelijk is om aan die wettelijke termijn van tien dagen te voldoen. Hetzelfde geldt voor het het chronische celtekort voor vreemdelingenbewaring. Ook dat zorgt voor ongewenste vrijlating van opgepakte vreemdelingen. Met name in de Randstad is sprake van chronisch celtekort. Het gaat daar om tientallen procenten van het totaal aan opgepakte vreemdelingen die daardoor weer vrijgelaten moeten worden. Daarom hebben we de vorming van een groot complex in de Randstad bepleit met een rechtbank, een IND-balie voor de afhandeling van administratieve procedures en een cellencomplex.''

Uit eerder deze week gepubliceerd onderzoek van het CBS blijkt dat het illegalencircuit met maximaal 16.000 personen veel groter is dan tot nu toe verondersteld. Poelert reageert gelaten. ,,Niemand wil weer terug naar het systeem van gesloten grenzen. En ook de Europese buitengrenzen zijn niet honderd procent waterdicht te krijgen. Niemand weet ook precies hoe groot dal illegalencircuit is, want je krijgt ook nooit zicht op elke persoon die zich in Nederland bevindt.''