Ongeloofwaardige zakken met geld

Geld corrumpeert, is de weinig verassende conclusie na het lezen van de nieuwste John Grisham, The Summons. De christelijke hoofdzonde hebzucht is de motor van de thriller en Grisham, zelf een kerkganger, verpakt zijn geld-maakt-niet gelukkig-boodschap in een boek volgens beproefde recept. Zij het dat het whodunit waarin hij uitblinkt, heeft plaatsgemaakt voor een who is it. Hoofdpersoon Ray Atlee, hoogleraar rechten, is de 43-jarige, onlangs gescheiden zoon van een schijnbaar onkreukbare rechter, die bij zijn dood drie miljoen contante dollars in het ouderlijk huis verborgen blijkt te hebben gehouden. De verbouwereerde Ray verzwijgt het bestaan ervan tegenover zijn drank- en drugsverslaafde broer Forrest. Op zijn zoektocht naar het hoe, wat, waarom en ook waarheen met vaders geld, blijkt een anonymus echter op de hoogte van het bestaan ervan.

Grisham keert met The Summons terug naar het decor (Ford County, Mississippi) van zijn eerste boek Time to Kill uit 1988. In de tussentijd schreef hij elk jaar een thriller (met twee `literaire' uitstapjes), verkocht hij 60 miljoen exemplaren in 29 talen en werden zes van zijn boeken verfilmd (o.a. The Firm). De gehaaide en de corrupte advocaat doet als in vrijwel al zijn boeken ook weer opgeld in The Summons en deze keer is dat de geldwolf Patton French (`I cheat and I bribe, but I don't lie'). French speelt echter een bijrol, zoals alles wat met juridische zaken te maken heeft een bijrol speelt in The Summons. Dit keer geen legal thriller dus; Grisham heeft getracht een spannende karakterroman te schrijven door niet zozeer een ver- als wel een ontwikkelingsroman te schrijven. Het geheim van de dollarbiljetten wordt langzaam ontrafeld. De auteur neemt er veel tijd voor; meer dan een derde van het boek wordt in beslag genomen door de begrafenis, herinneringen aan vader en vroeger, de beschrijving van de bewoners in de Sleepy South en de beginnende onrust over de te verstoppen miljoenen. Voor een hoogleraar recht is Ray wel heel ongeloofwaardig in de weer met zakken geld en de uitgave ervan in casino's. Geld maakt hem tot klungel.

Ineens gaat Grisham dan in de versnelling, laat hij de oppervlaktepsychologie voor wat het is en kennen we hem weer als plotsmeder. Ingenieus maar niet zo ingenieus als anders want met een beetje IQ heb je al snel een vermoeden omtrent de identiteit van de achtervolger. Het maakt The Summons tot een van de minder geslaagde boeken in het oeuvre van de ex-advocaat. Grishams paranoia is niet van het niveau Kafka en verpoost waar het zou kunnen verontrusten. Zijn heldere, onopgesmukte stijl maakt het verpozen aangenaam, en ondertussen kun je dagdromen wat je zelf zou doen met drie miljoen dollar. De illusie dat geld ongelukkig maakt heeft Grisham niet kunnen wegnemen.

John Grisham: The Summons. Century/Random House, 341 blz. €22,50. De Nederlandse vertaling is verschenen bij Bruna, 286 blz. €19,95 en €24,95 (geb.)