Moddergevecht in regeringspartij Zambia

Binnen de Zambiaanse regeringspartij MDD is een hevige machtsstrijd uitgebarsten tussen president Mwanawasa en ex-president Chiluba.

De Zambiaanse president Levy Mwanawasa, tot voor kort uitgemaakt voor een dief met hersenen als een bloemkool, wint aan respect door een uitgebroken machtsstrijd met zijn voorganger, Frederick Chiluba. Zelfs de oppositiepartijen die hem willen afzetten, roepen nu op de president te beschermen.

De modder vloog over en weer nadat president Mwanawasa deze week van de machtige minister Vernon Mwaanga ontsloeg. Mwaanga noemde de president een leugenaar. Het venijn heeft alles te maken met de machtsstrijd die er binnen de Zambiaanse regeringspartij, de Beweging voor Meerpartijendemocratie (MDD), is uitgebroken. Na de algemeen als frauduleus waargenomen presidentsverkiezing in december waarbij Mwanawasa de uitslag `stal', werd aangenomen dat er een verbeten strijd zou uitbreken tussen oppositie en regering, net als in buurland Zimbabwe. De oppositie lijkt zich echter bij de uitslag te hebben neergelegd en het strijdtoneel is verplaatst naar de regeringspartij.

De machtsstrijd woedt tussen een groep rond ex-president Chiluba, waartoe Mwaanga behoort, en een kliek rond de nieuwe president Mwanawasa. Chiluba maakte bij de beëdiging van Mwanawasa begin januari bekend te zullen aftreden als president van de MMD, een belofte die hij later introk. Mwanawasa heeft beloofd een sterke anticorruptiecampagne te voeren en aanhangers van Chiluba vrezen daarom voor hun lot.

Mwanawasa kreeg tijdens de verkiezingscampagne door de oppositie het predikaat hielenlikker van Chiluba opgeplakt. Ten onrechte, want hij blijkt zich verrassend snel te ontwikkelen als onafhankelijke leider. Zijn kruistocht tegen corruptie krijgt meer geloofwaardigheid nu hij de degens kruist met elite van de regeringspartij. Hij krijgt de steun van de oppositie, die zich aan de zijlijn verrukkelijk vermaakt met de ruzie binnen de MMD. Ook de kritische krant The Post riep deze week in een hoofdartikel op om de president te verdedigen.

Mwaanga is het eerste slachtoffer van deze machtsstrijd. Mwaanga is een van de meest opvallende politici van Afrika. Zijn loopbaan begon toen president Kaunda hem half jaren zestig op zijn 21ste benoemde tot ambassadeur in de Sovjet Unie. Na het ambassadeurschap bij de Verenigde Naties en hoofdredacteur van de overheidskrant The Times of Zambia werd hij op zijn 28ste minister van Buitenlandse Zaken. In 1975 benoemde het Amerikaanse weekblad Time hem tot één van de acht potentiële Afrikaanse wereldleiders.

Een gedistingeerd Afrikaans leider is hij echter nooit geworden. Kaunda ontsloeg hem wegens handel in mandraxtabletten. Hij maakte een comeback toen de MDD in 1991 aan de macht kwam. Onder druk van westerse donoren ontsloeg Chiluba hem als minister, opnieuw omdat hij in drugs zou handelen. Amerikaanse geheimagenten hadden hem gefilmd in Nairobi toen hij als minister een pakketje drugs afleverde bij de Zambiaanse ambassade.

Chiluba bleef hem de hand boven het hoofd houden en in de tweede helft van de jaren '90 keerde hij terug als minister van Informatie. Hij was echter ook plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken en nationale secretaris van de MMD. Hij leidde vorig jaar de (mislukte) campagne om Chiluba te laten herverkiezen voor een derde (ongrondwettelijke) ambtstermijn. Hij werd gezien als de machtigste man achter Chiluba, maar buiten zijn land was hij een verworpeling, te vergelijken met zijn Zimbabweaanse ambtsgenoot Moyo. Amerika geeft hem geen visum wegens zijn handel in drugs.