Illegalen

Het is moeilijk vat te krijgen op illegalen, want ze zijn niet gedocumenteerd – sans papiers worden ze in Frankrijk genoemd. Het verschijnsel is van alle tijden en per definitie is hun aantal schimmig. Maar problematisch is het wel, temeer omdat hun aantal in Nederland snel toeneemt en vermoedelijk twee keer zo groot is als werd aangenomen. Met een ruime marge heeft het CBS, op basis van gegevens van andere instanties, berekend dat zich mogelijk 116.000 illegalen in Nederland bevinden. Volgens sommige onderzoekers is die schatting nog aan de lage kant. Om de gedachten te bepalen: dit komt overeen met het aantal inwoners van de gemeente Haarlemmermeer of de gemeente Leiden.

Twee groepen nemen het grootste deel van de illegalen voor hun rekening. Arbeidsmigranten uit Marokko en Turkije die illegaal de EU binnenkomen vormen de eerste categorie. Dit is een probleem van de buitengrenzen van de EU en van het vrije personenverkeer binnen de `Schengen-landen'. Deze instroom kan Nederland slechts in samenwerking met andere EU-landen tegengaan.

De tweede categorie bestaat uit uitgeprocedeerde asielzoekers, die Nederland zouden moeten verlaten, maar ondergronds gaan. Van de 70.000 asielzoekers die tussen 1994 en 2000 zijn afgewezen, verblijft een aanzienlijk aantal – mogelijk meer dan de helft – in het illegale circuit. Falend wegzendbeleid en de administratieve rompslomp bij de vreemdelingenprocedures zijn hier de oorzaak van. Dit heeft Nederland in eigen hand.

De cijfers van het CBS, hoe voorzichtig ook geformuleerd, zijn zorgwekkend. Als het aantal illegalen een niet-kwantificeerbare drempel heeft overschreden, komen er bewegingen voor massalegalisatie op gang. Met alle publiciteit die dat oproept wordt de druk om toe te geven groot, leert de praktijk van andere landen. Indertijd heeft Nederland met de kleine groep `witte illegalen' en de Turkse kleermaker Gümüs hiervan al een voorproef gehad. Ook dat was overigens een zelf-gecreëerd probleem.

Nederland erkent inmiddels dat het een immigratieland is, maar het gedraagt zich niet als een immigratiesamenleving, heeft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid vorig jaar al vastgesteld. Den Haag deinst terug voor een stellingname als het gaat om de vaststelling van een immigratiepolitiek. Dat betekent onder meer toelating op grond van criteria voor arbeidsmigratie, restrictie bij gezinshereniging en actieve uitwijzing bij afgewezen asielzoekers. Illegale vreemdelingen zullen nooit helemaal verdwijnen, maar hun aantal moet hanteerbaar blijven. Het is nog niet te laat om dit in het komende regeerakkoord, ongeacht de samenstelling van de nieuwe coalitie, af te spreken.