Fortuyns simultaanwedstrijd

Pim Fortuyn had de taarten zelf gebakken kunnen hebben, zo effectief maakte hij er gebruik van. Drie taarten in zijn gezicht en de voorganger greep het incident aan om voor gretige journalisten in Nieuwspoort de PvdA te hekelen die hem ,,demoniseert''. De camera's volgden hem naar de wasbak waar hij de bruine drab afveegde. Eigenlijk was Kok de schuld van de taart. Aan hem deed slachtoffer Fortuyn een emotionele oproep, want ,,U bent ook mijn premier''. Briljante improvisatie.

Van de slachtofferstatus heeft Fortuyn al eerder gebruikgemaakt, als wapen tegen homofobe moslims. En daarin herkenden zich anderen die zich geslachtofferd voelden door hoge immigratie. Hij weet hen te paaien met toespelingen op voormalige taboes. Als hij ,,Nederland is druk'' zegt in plaats van ,,Nederland is vol'', gniffelen massa's mensen voor de buis. ,,Dweilen met de kraan open zal ik maar niet meer zeggen, want dan raakt meneer Melkert zo geëmotioneerd'', zei hij gisteren. Zijn gelijk doet er niet toe. Alleen al door het schenden van de conventies van het middenveld scoort hij.

Ik zag niet dat de onervaren Leefbare-gemeenteraadsleden de verkeerde procedurele weg bewandelden om een afvallige uit de raad te werken. Nee, ik zag Fortuyn in de glans van het cameralicht. Voor hem de dikke burgemeester Dickerdak die iets baste, daarna hilariteit. En dan Fortuyns slotwoord: ,,Ik heb geen zin om op dit soort spelletjes in te gaan, u zoekt het maar uit'' en een stevige druk op de sprekersknop. Ja, politieke spelletjes.

Ieder beeldverhaal versterkt Fortuyns macht. De donkerblauwe Jaguar tart alle conventies van nederigheid, slijmen met de massa en de vrijage van het ,,luisteren'' naar de mensen waartoe Fortuyns tegenstanders hebben besloten. Ik heb al heel wat beelden gezien van deze glanzende auto, pontificaal voor de ingang van het stadhuis van Rotterdam. Brutaal, namens het volk. Geen agent die er een bon op durft te plakken. Dickerdack ging waarschijnlijk achterom.

In Netwerk zag ik de donkerblauwe auto met Pim na zijn persconferentie op de witte achterbank de poort van het Binnenhof uit glijden. Ik ken dat beeld alleen van premier Kok, als hij in zijn donkerblauwe limousine het Torentje verlaat. Maar nu zit Pim daar dus, ruim voor hij in de Kamer is gekozen. Ik hoorde hem giechelen in de studio van Netwerk toen dat beeld passeerde. Hij zat daar voor zijn derde, uitgebreide televisiegesprek, die avond. Een simultaanwedstrijd met vele actualiteitenrubrieken. Allemaal schoven ze hun mannetje naar voren, maar Fortuyn kon hen goed aan, stuurde hen het bos in met ironie en onverwachte wendingen. Niemand vroeg door over het valselijk voeren van de professortitel. We hebben wel een affaire-doctorandus Schwietert, maar geen affaire-professor Fortuyn. Zijn journalisten ook bang te worden beschuldigd van ,,flauwe spelletjes''?

Paul Witteman was het meest in vorm, maar werd nergens zo goed als de geduldig doorvragende Felix Rottenberg, twee weken geleden. De interviewers hadden gisteren te veel onderwerpen waar ze niet zoveel van wisten. Fortuyn moest zo nu en dan de standpunten in Het Grote Boek relativeren. ,,Ik zeg de dingen ook wel eens overdrachtelijk. U moet het ook als humor zien'', gaf hij toe tegen Witteman. Tegen een redelijke Pieter-Jan Hagens van Netwerk: ,,Ik heb niet beweerd met het boek de wijsheid in pacht te hebben.'' Maar Ferdinand Fransen van 2 Vandaag had geen kans tegen hem. Den Haag Vandaag (gisteren het historische kijkcijfer van 850.000) haalde de hulp van professor Heertje en het werd een economisch debat, maar in debat is Pim beter. Als columnist en professioneel spreker heeft hij zich jaren kunnen oefenen in pakkende formuleringen. Voor zijn demagogische kaliber moet je ver teruggaan, Marcel van Dam, Hans Wiegel, Norbert Schmelzer. Fortuyns huidige politieke tegenstanders zijn juist getraind in vage diplomatie om coalities bij elkaar te houden. Voor hen zal deze tv-avond honderd keer worden afgedraaid. Krakende hersens van campagneteams met nieuwe zinnetjes en slogans om Fortuyn van repliek te dienen. Maar improviseren?