Fortuyn: Ik heb geen spreekplicht

In Rotterdam werd gisteren de nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd. Eerste daad van Leefbaar Rotterdam: het indienen van een motie van wantrouwen tegen een afvallig partijlid.

De fractieleider van de Partij van de Arbeid, Bert Cremers, is naar de kapper geweest. Die van de Socialistische Partij, Theo Cornelissen, heeft Franstalige gasten meegenomen. Hij wijst naar Pim Fortuyn, die de trap naar de raadszaal oploopt. ,,C'est lui. Avec les caméras.'' En CDA-fractieleider Lucas Bolsius is niet langer het raadslid met de opvallendst gekleurde das. Dat is nu Pim Fortuyn, omgekleed nadat hij eerder op de dag bij de presentatie van zijn boek taart in zijn gezicht kreeg. Zijn das is roze, net als zijn pochet.

Het is donderdagmiddag, twee uur. In Rotterdam staat weer een aantal camerawagens voor het stadhuis. De tientallen aanwezige fotografen, cameramensen en schrijvende redacteuren zijn verdeeld over twee zalen: de raadszaal, waarin niet meer dan een stuk of twintig journalisten passen, en een vergaderzaal op de begane grond waar drie televisietoestellen staan. Vorige week was die zaal nog ingericht als stemlokaal.

In Rotterdam werd gisteren de nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd. Leefbaar Rotterdam, winnaar van de verkiezingen, zit voortaan waar eerst de liberalen zaten: helemaal rechts, gezien vanuit het college van burgemeester en wethouders. Pim Fortuyn, het etui met zijn leesbril op de raads-papieren, zit in de stoel in de uiterste hoek vooraan. Het eerste raadslid dat hem verwelkomt is Leonard Geluk, CDA. Een tijdje terug grapte die nog in een vergadering: ,,Leefbaar Rotterdam heeft fortuin. Het CDA heeft geluk.''

Ook Els Kuijper, PvdA-lijsttrekker, komt een hand geven. De PvdA heeft de `geachte heer' Pim Fortuyn net een brief gestuurd waarin staat dat de partij de volgende dag, vrijdag, aanwezig zal zijn bij het eerste, openbare overleg met alle lijsttrekkers. ,,Wij nodigen u uit morgen duidelijk te maken met welke inhoudelijke uitgangspunten u het gesprek over coalitievorming aangaat'', besluit de brief. Hij wordt rondgedeeld op de perstribune.

Leefbaar Rotterdam telt zestien raadsleden, onder wie drie vrouwen. Tien leggen een verklaring af (`dat verklaar en beloof ik'), zes spreken de eed uit. `Zo waarlijk helpe mij God Almachtig', zegt ook Pim Fortuyn. De camera's flitsen, er klinkt geroezemoes in de tot dan toe plechtig stille zaal.

Bij het begin van de eigenlijke raadsvergadering krijgt Ronald Sørensen, Leefbaar Rotterdam's tweede man, het woord. Hij dient een motie van wantrouwen in. Nico Kok, het partijlid dat na zijn verkiezing besloot zelfstandig verder te gaan, heeft volgens hem ,,meegelift'' met het succes van de lijst. Dat is ,,moreel verwerpelijk'' en daarom moet ,,dit gedrag worden afgekeurd''.

,,We zijn nog maar twintig minuten bezig'', zegt burgemeester Ivo Opstelten. CDA-leider Sjaak van der Tak wijst erop dat moties ,,altijd aan of tegen het college'' zijn gericht. Manuel Kneepkens (Stadspartij Rotterdam, afgestudeerd jurist) zegt ook dat dit niet kan. ,,Graag helderheid daarover, meneer de voorzitter.'' Kuijper (PvdA) vindt het ,,te betreuren'' dat dit ,,het eerste is wat we hier doen''. Ook de andere partijen laten zich zo uit.

Fortuyn vindt het onzin. ,,Dit is een geval van kiezersbedrog. En ik had het prettig gevonden als de gemeenteraad zich hier unaniem achter had geschaard. Maar goed, u doet dat niet.'' SP-voorman Cornelissen, die doorvraagt, wenst hij niet te woord te staan. Fortuyn: ,,Er is hier geen spreekplicht. Ik heb geen zin om op dit soort spelletjes in te gaan. U zoekt het maar uit.'' De motie wordt door geen enkele andere partij gesteund, wanneer zij in stemming wordt gebracht.

Burgemeester Opstelten zegt in zijn `toespraak bij de installatie' dat ,,wij niet mogen twijfelen over de vraag of de kiezer wel goed heeft gekozen''. De kiezers hebben, meent hij, ,,de urgentie willen onderstrepen van de problemen die de stad ondervindt''. Opstelten roept de raad op die problemen op te lossen. ,,De hoofdproblemen van de stad liggen op het gebied van veiligheid en vuiligheid. Het vuil wordt door iemand neergegooid, de hond door iemand uitgelaten, het mes door iemand vastgehouden.'' Daar moet het bestuur wat aan doen, al horen anderzijds de bewoners van de stad ,,hun onvrede niet klakkeloos als lokzak neer te zetten bij de gemeente''.

Het ,,daadkrachtige overheidsbeleid'' dat Opstelten bepleit (,,alleen met daden kan de criminaliteit worden teruggedrongen'') is ook het motto van het ambtelijk memorandum voor het nieuwe stadsbestuur dat deze week afkwam. Uitvoeren en versnellen heet dat stuk, waarin onder meer staat dat de ambtenaren in de stad ,,beter, efficiënter en slimmer'' moeten gaan opereren. De nieuwe gemeenteraadsleden kregen gisteren weinig kans het te lezen. Na de installatie volgde de traditionele kennismaking: een gezamenlijke boottocht over de Maas.