Films verdienen een beter lot dan folklore-tournee

De Wereldcinematour van het International Film Festival Rotterdam is een loffelijk initiatief dat desondanks treurig blijft stemmen. Niet omdat er dit voorjaar drie slechte films op reis gaan langs 23 Nederlandse steden, maar omdat het enige dat die films gemeen hebben is dat ze niet in Noord-Amerika of in Europa werden gemaakt. Alleen om die reden worden ze in een soort reizend reservaat bij elkaar gezet. Het is een negatieve benaderingswijze die de films bij voorbaat tot folklore reduceert. In het Westen heb je ballet en in de rest van de wereld doen ze aan volksdansen.

De drie films in de nieuwe aflevering van de tournee komen uit Iran, Argentinië en Senegal. Delbaran opende in januari het Rotterdamse festival. Abolfazl Jalili vertelt ingetogen en toch humoristisch over een jonge Afghaanse vluchteling in een café voor vrachtwagenchauffeurs op de grens van Iran en Afghanistan.

Bolivia won op het Rotterdamse festival de prijs van de Nederlandse filmkritiek. De tweede speelfilm van Adrián Caetano speelt zich hoofdzakelijk af in een armetierig restaurant in Buenos Aires, waar een illegaal uit Bolivia net als goedkope kok in dienst is gekomen. Armoede, racisme, uitzichtloosheid worden door Caetano in dienstbaar zwart-wit zichtbaar gemaakt in een kleine vertelling waarvan de spanning mooi wordt opgebouwd om in de laatste scènes nog mooier te doven.

Le prix du pardon is een op een kille maar wijze legende gebaseerde verhaal over een vissersdorp in Senegal, waar twee jongemannen strijden om de hand van het mooiste meisje en jaloezie leidt tot moord en uiteindelijk tot liefde. Regisseur Mansour Sora Wade laat alledaagse en magische gebeurtenissen hand in hand gaan, zoals wel vaker gebeurt in Afrikaanse films. Zijn film moet een equivalent zijn van de vertellingen van een traditionele griot. Het acteren is naar westerse maatstaven soms absurd nadrukkelijk. Ik weet niet of dat in een Senegalese traditie past of dat dit ook daar niet goed is.

Nog ongemakkelijker dan het roulement dat deze drie films in Nederland krijgen, stemmen de vertoningsmogelijkheden in de landen waar ze werden gemaakt, Van Abolfazl Jalili is in Iran nog nooit een film vertoond. In Senegal is de markt voor Afrikaanse films niet veel groter dan hier. In het Senegalese dorp waarover Wade filmde is geen bioscoop als die er komt zullen de tradities die hij er gefilmd heeft wel verdwenen zijn.

Wereldcinema tour. Bolivia Regie: Adrián Caetano; Delbaran van Abolfazl Jalili; Le prix du pardon van Mansour Sora Wade. Van 17 maart t/m 19 juni in filmtheaters in 23 steden.