Een lust voor het oog, een last voor later

Het is dat uitgever VNU de rekening van de gummetjes een jaartje door heeft kunnen schuiven, maar anders was het Haarlemse miljardenconcern in de rode cijfers beland. Op een omzet van 4,8 miljard euro behaalde VNU een nettowinst van slechts 15 miljoen euro. In 2000 bedroeg de winst ook slechts 22 miljoen euro. Al met al daalde de nettowinstmarge van 0,5 naar 0,3 procent.

Een verkeerde voorstelling van zaken? Natuurlijk. De aandeelhouder kan volgens VNU gerust zijn. De uitgever heeft volgens het begin van het persbericht de cash earnings immers met 2 procent zien stijgen tot 416 miljoen euro, terwijl de nettowinst met een kwart toenam tot 1 miljard euro. Niets aan de hand dus.

Vanwaar de verschillen? Het zit 'm bijvoorbeeld in de verkoop van de publiekstijdschriften (onder meer Libelle en Margriet) in juli vorig jaar. Dat leverde een boekwinst op van bijna 900 miljoen euro. Minder gemakkelijk ligt het met betrekking tot de genoemde cash earnings: bij deze winst wordt geen rekening gehouden met de afboeking van de goodwill – vooral overnamepremies die in het verleden zijn betaald, inclusief latere correcties.

Wanneer een ondernemer dezer dagen wordt geconfronteerd met vragen over dergelijke afboekingen, dan is het antwoord steeds hetzelfde. ,,Maar dat is non-cash.'' Kortom een boekhoudkundige, papieren operatie. En dus niet belangrijk? Dat is maar de vraag: dankzij de betaalde goodwill zijn overnames gedaan die wel bijdragen aan de winst in echte euro's. Wel alle lusten meetellen, maar niet alle lasten?

Het handelsbedrijf Imtech liet gisteren zien dat afboekingen ook op een andere manier kunnen worden verwerkt. Namelijk tegen de regels van de Nederlandse Raad van de Jaarverslaggeving in. Bij Imtech wordt de goodwill in één keer van het eigen vermogen afgeboekt zodat de winst er niet onder lijdt.

De vele acquisities en desinvesteringen van bedrijven in de afgelopen jaren maken niet alleen de goodwill zo belangrijk. Ook de vergelijkbaarheid met een jaar eerder wordt een probleem. Imtech noemt een goede vergelijking kortweg `niet mogelijk'. VNU, dat onder meer de tijdschriftengroep van de hand deed, komt met pro-forma (herrekende) gegevens om een vergelijking te kunnen maken. Service-gericht, maar in Amerika wordt overwogen om dergelijke vergelijkingen, die niet voor de buitenwacht (inclusief accountant) inzichtelijk zijn, juist weer te verbieden. Niet onbelangrijk, zeker niet omdat bestuursvoorzitter Van den Bergh deze zomer New York als standplaats krijgt.