Advies: minder provincies

Het aantal provincies in Nederland moet worden teruggebracht tot vijf à zeven met grotere bevoegdheden dan nu het geval is. Die provincies-nieuwe-stijl moeten ook verregaande zeggenschap krijgen over de stadsgewesten in de Randstad (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht) en andere stedelijke knooppunten in het land. Dat adviseert de commissie-Geelhoed in het advies `Op schaal gewogen' dat vanochtend is aangeboden aan het Interprovinciaal Overleg (IPO).

Het huidige stelsel van regionaal bestuur kenmerkt zich volgens de commissie door ,,stagnatie en machteloosheid''. Nederland is ook niet in staat om regionaal effectief te lobbyen in Brussel, omdat het geen regionaal bestuur kent zoals dat op Europees niveau herkend wordt. ,,Men begrijpt niet hoe in Nederland de regio moet worden geadresseerd, met alle nadelige gevolgen van dien voor het Nederlandse bestuur in de Europese arena.'' De Nederlandse situatie, waarbij twee bestuurslagen (provincies en stadsgewesten) aanspraak maken op de status van regionaal bestuur, komt elders in Europa niet voor.

Het recente wetsvoorstel van minister De Vries om de belangrijkste stadsgewesten in de Randstad `provincievrij' te maken en een eigen mandaat te geven, wijst de commissie daarom af als ,,een heilloze weg die niets oplevert''. In het rapport wordt gewezen op de meer dan veertig jaar durende discussie over de inrichting van het openbaar bestuur, die weinig heeft opgeleverd. ,,Het is onverantwoord dat introverte en vrijblijvende discours voort te zetten.''

Met name de Randstad behoeft dringend ingrijpende reorganisatie. Die regio is een opeenstapeling van stadsgewesten en grote steden die elk hun eigen belangen volgen, maar wel steeds meer van elkaar afhankelijk worden. ,,Daardoor is het beeld ontstaan van ,,stagnerende besluitvorming en gebrek aan bestuurlijk handelingsvermogen'' en is een optelsom ontstaan van ,,grote steden en stadsgewesten, geflankeerd door een te zwakke provincie''.

De commissie stelt het samenvoegen voor van de provincies Noord- en Zuid-Holland, Utrecht en Flevoland met uitzondering van de landelijke gebieden in die provincies. Ook de drie noordelijke provincies, Groningen, Friesland en Drenthe moeten worden samengevoegd, wegens hun sterke onderlinge afhankelijkheid. Hetzelfde geldt voor Gelderland en Overijssel, waar het oostelijk deel van de provincie Utrecht aan kan worden toegevoegd. In het zuiden moeten de provincies Noord-Brabant en het noordelijk deel van de provincie Limburg samengaan, met Zuid-Limburg als aparte deelprovincie. Alleen de provincie Zeeland zou blijven bestaan als zelfstandige bestuurseenheid.