Zelfmoord voor beter tv-beeld

Je zou denken aan satire. ,,Goeienavond, dood door protest tegen breedbeeld-televisie'', opende Philip Freriks het Journaal. Voor het verslag van de halfjaarherdenking van de terreuraanslag op New York en Washington verschenen de Amsterdamse Twin Towers. Ook hier een zelfmoordactie, maar dan achter een gesloten wc-deur. Geen gewonden, geen puinhopen. Na de bevrijding werd gratis psychische bijstand aangeboden en volgens SBS zouden 150 gijzelaars daar gebruik van hebben gemaakt.

De gijzelnemer wilde met zijn actie op televisie en had ongetwijfeld gehoopt op uitleg over het hoe, waarom en de toekomstperspectieven van breedbeeld en de hinderlijkheid van de twee zwarte balken op gewone schermen. In plaats daarvan werd uitgebreid aandacht besteed aan zijn eigen gestoordheid. De man was ,,in de war'' maar ook niet zodanig dat hij niet kon onderhandelen met de politie. B&W had naast sommige gegijzelden een crisis-psychiater uitgenodigd die het vanzelfsprekende nog eens verwoordde. De man had ,,grote emotionele problemen.'' Hij gijzelde ,,als middel om de aandacht te vragen en niet om iets te bereiken''.

De gegijzelde kantoorwerkers moesten een zin in grote letters op de ramen plakken, in het Engels voor de kijkers van CNN. `We mislead Kleisterlee.' Nadat de gijzelnemer jaren eenzaam voor de twee strepen op zijn beeldscherm had zitten broeden, was hij nu zelf eindelijk onderwerp voor de camera in een lugubere reality show. Geen botsing tussen beschavingen, maar een boze kijker die zijn leven gaf voor de elektronicaconsument. Ik vrees dat dit soort acties zich vaker gaan voordoen. Vereenzaamde gekken die met spectaculaire acties het gezelschap van miljoenen kijkers opzoeken. Dit keer ging het ook nog over de beeldbuis zelf. In Amerika zijn dit soort crises van driftige geobsedeerden alledaags. Het doet me denken aan de film Falling Down, waarin de hoofdfiguur met een mitrailleur in de lucht begint te schieten omdat McDonald's na half elf 's morgens geen ontbijt meer serveert.

SBS-Nieuws werd een brutaal Amerikaans lokaal station. De helft van dat programma werd aan de gijzeling besteed, de politieafzetting, interviews met gegijzelden. De redactie had zelfs gebeld met de portier die onder schot werd gehouden. Die nam gewoon op. ,,Meneer houdt me onder schot en hij heeft een bom bij zich en – hoe heet het? – een M16 mitrailleur'', zei die op een toon alsof hij een taxi voor meneer bestelde. Hij eindigde laconiek met: ,,Ik moet doen wat hij zegt en hij wil nu dat ik ophoud.'' Heel gevaarlijk voor de pers om zomaar met een gijzelaar te bellen, vond de crisispsychiater bij B&W: ,,Je loopt de mensen die het proberen op te lossen zomaar voor de voeten.''

SBS-Nieuws was ook de enige die ik met het kantoor had zien bellen waar de gijzeling plaatsvond, in het voetspoor van Peter R. de Vries die probeerde te bemiddelen bij een gijzeling in Helden. Beter en beknopter dan SBS-nieuws was RTL4 die in de woonplaats van de gijzelnemer op zoek ging en zijn buur liet vertellen dat hij al langer geobsedeerd was door breedbeeld. Een maand of drie geleden was hij er weer achteraangegaan, zei de man: ,,Ze zagen hem niet voor vol aan.'' Nu dus wel.

RTL filmde door het raam het interieur van zijn Uithoornse flat op de begane grond. Er stond een gewone Sony-tv. Vandaar die zwarte balken.

Institutioneler dan RTL was het Journaal met een uitgebreid interview met de Amsterdamse commissaris Van Riessen. Er kwamen twee gijzelaars aan het woord, maar het hoofdgerecht was sterverslaggever Gerri Eickhof die vertelde over de dilemma's voor de politie bij het oplossen van zo'n gijzelingsdrama. Informatief, daar niet van, maar toch net wat minder zelfstandig journalistiek benenwerk dan RTL en dat is vaker zo.

Ik miste een antwoord op de vraag waarom de metro- en treinsporen vlakbij de kantoortoren pas tweeënhalf uur na afloop van de gijzeling weer konden worden vrijgegeven, zodat tienduizenden passagiers tijdens het spitsuur vertraagd waren of strandden. Maar ja, die keken gisteravond niet, want ze waren nog onderweg.