Rabobank oogst, met vertraging

Het kantorennetwerk van Rabobank moet efficiënter werken en meer doen met minder mensen. Mooie voornemens, waarmee de lokale bankdirecteuren tot nu toe weinig haast hebben gemaakt.

Het klonk veel belovend, bijna anderhalf jaar geleden. Voor 2003 moesten de lokale Rabobank-filialen het kostenniveau met 15 tot 20 procent hebben teruggebracht. Met nog zo'n negen maanden te gaan om deze klus te klaren, heeft Rabobank niet veel tijd meer, zo bleek gisteren tijdens een toelichting op de cijfers. Vorig jaar gingen de kosten bij de lokale kantoren weer omhoog.

In het oorspronkelijke plan zouden bij de Rabo-vestigingen naar schatting zo'n 3.000 van de 37.000 banen worden geschrapt. En daarnaast zouden er 4.000 functies worden overgeheveld naar regionale afdelingen. Directievoorzitter Hans Smits zei gisteren enigszins eufemistisch dat de aanloopperiode van de reorganisatie ,,langer is dan we verwachten''. Vorig jaar daalde het aantal banken van 397 naar 369, en de hoeveelheid kantoren van 1727 naar 1648. Maar ondanks die inkrimping was het aantal medewerkers licht gestegen, zo zei Smits. De kosten van het kantorennetwerk waren bovendien nog harder gestegen, met tien procent, dan de baten (plus zeven procent).

,,Forse verbetering is nodig en mogelijk'', zei Smits, die met zijn bank graag marktleider in Nederland wil zijn. Hij verwacht dat dit jaar het aantal personeelsleden behoorlijk zal afnemen. Bij natuurlijk verloop zal ,,er kritisch worden gekeken'' of de vacatures moeten worden opgevuld. Kwantificeren deed hij - wijzer geworden - niet. Maar zei hij: ,,Wij willen dit jaar oogsten.''

De reorganisatie, die in 2000 werd aangekondigd, heet binnen de bank Progress. Inmiddels zijn er 20 van de 60 Progress-maatregelen toegepast, en moet de rest dit jaar volgen. Smits is voor de uitvoering van zijn plannen echter afhankelijk van de lokale banken, de eigenaren van de centrale Rabobank-organisatie. Zij zijn eigen baas, en bepalen zelf in wat voor mate het Progress-traject wordt gevolgd. Veel zal van hun bereidwilligheid afhangen. De lokale bankdirecteuren hebben inmiddels ook meer invloed opgeëist in de centrale organisatie van de bank. Want ook daar kunnen de kosten omlaag. Logisch, vindt ook Smits, die sprak van een cultuuromslag binnen de bank. Rabobank onderzoekt nu hoe de ondersteuning vanuit de centrale organisatie aan de lokale vestigingen efficiënter en goedkoper kan worden vormgegeven. De hoofdkantoren in Eindhoven en Utrecht worden ook gereorganiseerd.

Voor Rabobank is het Nederlandse retailbedrijf nog altijd het hart van de onderneming. Aan ambitieuze buitenlandse fusieavonturen met andere financiële instellingen maakte Smits gisteren dan ook weinig woorden vuil. De lokale banken waren vorig jaar goed voor een iets hoger operationeel resultaat van 1,25 miljard euro. De marginale stijging was gevolg van de slechte omstandigheden op de effectenmarkten, waardoor particulieren minder beleggingstransacties lieten uitvoeren en de bank minder provisie ving.

Maar de particuliere klant blijft een bron van goedkoop kapitaal, en staat min of meer garant voor een vrij stabiele inkomensstroom. Ouderwets bankieren blijft vooral in rumoerige beurstijden interessant: de klant brengt geld naar zijn bank in ruil voor rente en de financiële instelling sluist het geld weer door naar andere cliënten (of naar andere banken) in ruil voor meer rente.

Zo groeide de kredietverlening van de retailbank vorig met 11 procent tot 137,9 miljard euro. En de particuliere klant leende in 2001 11 miljard meer dan het jaar ervoor, een groei van 14 procent.

De resultaten van Rabobank op de Nederlandse thuismarkt steken goed af tegen bij voorbeeld die van concurrent ABN Amro. De laatste zag vorig jaar zijn resultaat in Nederland zo goed als halveren. Wat dat betreft heeft het nadeel van de traag verlopende reorganisatie bij Rabobank ook een voordeel. Bij Rabobank is eigenlijk geen onrust in het bedrijf. Ook de vakbonden beamen dat. Uit onderzoek blijkt bovendien dat het personeel positief is over de werksfeer.

Voor ABN Amro gaat dat niet op. De bank zit midden in een ingrijpende reorganisatie. In totaal wil de bank dat er tegen eind 2003 ruim 6.000 voltijdbanen zijn verdwenen van de 29.000 arbeidsplaatsen. De sanering heeft grote onrust veroorzaakt bij het personeel. Een landelijke motivatieavond voor het ABN Amro-personeel liep in december uit op een grote deceptie. Zo ver heeft Rabobank het niet laten komen, blijkt uit het onderzoek.