Protectionisme op de pof

Het blijft niet bij staal, zei de Amerikaanse onderminister van internationale handel Grant Aldonas gisteren in de Financial Times, als Japan en Europa er niets aan doen om hun economie aan te zwengelen. De VS zouden ook op andere terreinen meer voor zichzelf kunnen gaan opkomen waar het de handelspolitiek betreft.

Aan het woord is een bewindsman van 's werelds grootste importeur, die bovendien een structureel handelstekort heeft met de rest van de wereld. En de VS zijn het een beetje zat. Meermalen heeft de Amerikaanse consument, met zijn ongekende bestedingsdrang, de rest van de wereld op sleeptouw genomen. Nu moeten anderen dat maar eens gaan doen, door middel van het hervormen van hun eigen economie. ,,De voorraad geduld is eindig'', dreigt Aldonas, ,,als er out there geen macro-economische maatregelen worden genomen.''

Heeft Aldonas een punt? Je kunt het ook omdraaien. De VS hebben door overconsumptie een gecombineerd spaartekort van burgers, bedrijven en de overheid dat er voor zorgt dat een structureel tekort op de betalingsbalans is ontstaan van rond de 4 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Dat vergt dat per werkdag een netto externe financieringsstroom van tegen de 2 miljard dollar richting de Verenigde Staten. Vorig jaar mei stelde president Wellink van de Nederlandsche Bank dat op een bijzondere manier aan de kaak. Hij stelde in zijn jaarverslag over 2000 de ,,normatieve en politieke vraag of het rijkste land op aarde zijn verdere, toenemende, voorsprong dient te financieren met besparingen uit de rest van de wereld''.

In de tussentijd gaat de geldstroom door: volgens de laatste gegevens kochten niet-Amerikanen alleen al in december voor 13,3 miljard dollar aan Amerikaanse aandelen, voor 10,5 miljard aan staatsobligaties, en voor 23 miljard aan bedrijfs- en overige obligaties.

Een voortgaand, structureel tekort op de Amerikaanse betalingsbalans is alleen houdbaar als het buitenland een geheide klant blijft voor schulden en aandelen van US Inc. En het in het voorbijgaan de dollarkoers zo sterk houdt als hij nu al jaren is. Wat zou er gebeuren als die interesse in beleggingen in de VS omslaat? Alle gunstige voorwaarden waaronder de Amerikaanse economie zich heeft mogen ontwikkelen worden dan omgedraaid. De dollar valt, de inflatie stijgt en de rente in de VS moet worden opgeschroefd om het betalingsbalanstekort gefinancierd te houden. Dat maakt de hardhandige handelspolitiek die Aldonas belooft een riskante gok. Want misschien raakt out there het geduld ook een keertje op.