Speuren naar een gele hijskraan

De vakbonden bezochten vanochtend bouwplaatsen om animo te kweken voor een staking in de bouw. `We staken met z'n allen of we staken niet.'

De file op de A20 is binnen enkele minuten opgelost. Opgelucht rijdt bestuurder Maarten Post van Hout en Bouwbond CNV even voor negenen Vlaardingen tegemoet. ,,Een kraan'', roept hij plots uit en neemt de eerste afslag, de snelweg af. Waar een hijskraan is wordt gebouwd en waar gebouwd wordt daar moet hij zijn vanochtend, om negen uur wel te verstaan. Schafttijd.

De vakbonden van FNV, CNV, en het Zwarte Korps (voor de machinisten in de wegenbouw) hebben vanochtend teams de werven opgestuurd om bouwvakkers op te roepen die middag naar een van de zeven stakingsbijeenkomsten te gaan in het land. ,,In een bedrijf of fabriek pak je de microfoon om je achterban te bereiken. In de bouw weet je niet waar je leden zitten'', verklaart Post de wat ouderwetse wervingsmethode. De bonden verwachtten vanochtend nog een stakingsopkomst van 1.500 leden per regio. Dat zou inhouden dat een groot deel van de bouwwerkzaamheden in het land plat liggen. Want als een hijskraanmachinist er bijvoorbeeld niet is, kan de rest ook naar huis.

De CAO-onderhandelingen liepen vast op de reisurenregeling. Bouwvakkers krijgen nu na het eerste uur dat ze tussen huis en werk pendelen voor iedere vijftig kilometer een uurvergoeding. Dat is vorig jaar collectief zo afgesproken, maar woordvoerder Paul Wouters van de werkgevers zegt dat ze het effect van de regeling ,,niet erkend hebben''.

Bouwvakkers rijden namelijk harder dan vijftig kilometer per uur, zegt Wouters. Zeker als ze van bijvoorbeeld Friesland naar de Noordoostpolder moeten. De bonden zeggen daarentegen dat hun leden de vijftig kilometer per uur niet halen. Zeker niet in de Randstad met die files. Bovendien moet iedere bouwvakker met zijn busje eerst nog andere mensen ophalen. En krijgt een bouwvakker maximaal twee (werkgevers) of drie uur (bonden) vergoed? Op dat soort vragen liepen de gesprekken vorige week woensdag vast.

De gele hijskraan die boven Vlaardingen uittoornt blijkt niet op een bouwplaats te staan. Het staat in een straatje waar een paar mensen betonstorten. Niet de moeite waard, zegt Post. Verderop in Vlaardingen heeft hij meer geluk, een rij nieuwbouwhuizen wordt daar de grond uitgestampt. Aan de stoep: twaalf bouwvakkers in een keet. Post stopt de auto. Hij doet zijn werkschoenen aan, een helm op. Terwijl Post zich meldt bij de uitvoerder, een flat verderop, laten de bouwers weten niet te gaan staken.

,,Het zijn altijd dezelfde die gaan'', zegt Johan Stoop. Vijf jaar geleden ging het hele `Brabantclubje' nog staken. ,,Maar jij gaat staken en je buurman niet. Dat werkt niet.'' Zijn collega Eugène Hoppenbrouwer zegt: ,,Staken kost ons gewoon geld, dat is makkelijk.''

Een andere bouwer is bang ontslagen te worden als hij gaat staken en anderen niet. Ze zijn het erover eens: ze staken met zijn allen, of niet. Bovendien maken de Brabanders zich niet zo druk over de reisurenregeling. Die WAO, daar zouden ze zo voor gaan staken. Ze pakken hun helmen, de radio's en gaan weer aan het werk.

Maar dan komt Post terug. Hij legt buiten de keet uit waarom het zo belangrijk is dat de bouwers naar de bijeenkomst in Schiedam gaan. Dat het niet alleen om de reisurenregeling gaat. En dat er genoeg te eten is, voor iedereen. Post zegt dat de werkgevers ,,zich onbeschoft hebben gedragen''. Iedere maand die hun bazen de besprekingen weten te rekken, missen de bouwers loon.

Vorig jaar sloten de bonden een royale CAO af voor hun leden. De werkgevers hebben daar nu spijt van. Wouters, van werkgeversvereniging AVBB: ,,Als de bonden zeggen `dan hebben jullie vorig jaar een fout gemaakt', dan hebben ze gelijk. Maar dat wil niet zeggen dat de reisurenregeling tot in de eeuwigheid moet worden toegepast.''

Door de riante regeling zijn de onderhandelaars van de werkgevers vorig jaar in de problemen gekomen. De bouwbedrijven gingen morren. Sinds december onderhandelen de bouwbonden met de werkgevers over de nieuwe CAO. Zes rondes hebben ze achter de rug, waarvan één informeel gesprek van drie uur. En in dat informele gesprek zeiden de onderhandelaars voor de werkgevers, volgens Post, dat hun achterban druk nodig had. ,,En dat onder druk alles vloeibaar zou worden. Daaruit begrepen wij dat ze juist wilden dat we gaan staken.''

De punten van de witgezandstraalde werkschoenen wijzen in een halve cirkel grimmig naar de zwartglimmende schoenen van Post. Johan Stoop is de enige die tijdens het wervingspraatje zijn mond open doet. ,,Waarom zeg je niet gewoon: we stoppen ermee, in één keer het hele land plat?''. Post zegt dat te willen voorkomen, juist door vandaag massale bijeenkomsten te houden en zo de druk op te voeren. Stoop en zijn collega's begrijpen dat. Een van hen zegt: ,,Misschien gaan we naar Schiedam.''