Sluit protestpartijen niet buiten

Voor de gevestigde partijen bracht 6 maart in elk geval één lichtpuntje. Na acht jaar bleek Leefbaar Hilversum (LH) over zijn hoogtepunt heen. De lokale partij van Jan Nagel leverde vijf van haar veertien zetels in.

Dit resultaat illustreert een voor protestpartijen natuurlijke cyclus van opkomst, bloei en verval. Maar het is ook het gevolg van de strategie van de gevestigde partijen in Hilversum, in elk geval van de lokale PvdA.

De PvdA Hilversum heeft er de afgelopen collegeperiode naar gestreefd LH bestuursverantwoordelijkheid te laten nemen. De verwachting was dat LH dan zelf zou ervaren dat de bestuurlijke praktijk weerbarstiger is dan zij vermoedde, en de kiezer zou zien dat LH niet in staat is de zaken wezenlijk anders aan te pakken. Die verwachting is volledig uitgekomen.

Voordat de samenwerking tot stand kwam, moest de PvdA Hilversum in eigen kring grote weerstand overwinnen. De samenwerking met LH stortte de afdeling in een crisis. De afkeer van Jan Nagel was even grondig als de weerzin die de landelijke politici nu voelen tegen Pim Fortuyn. Deze negatieve gevoelens worden opgewekt door de demagogie van de succesvolle indringer. Weliswaar was er in Hilversum geen reden tot verontwaardiging over het bespelen van onlustgevoelens over 'de buitenlanders'. Maar het onbehagen werd hier versterkt doordat Jan Nagel gold als `verrader' van de eigen club. Bovendien stak het de afdeling dat de landelijke PvdA ondanks herhaalde verzoeken nooit stelling nam tegen LH.

Ook LH was niet makkelijk tot samenwerking te brengen. Toen de partij in 1998 14 van de 37 zetels veroverde, was duidelijk dat zij bestuursverantwoordelijkheid niet kon ontlopen. Nagel sloot een coalitie met de PvdA en de VVD, maar committeerde zich nauwelijks. Hij zette twee zwakke wethouders in het college, onder wie de horeca-ondernemer Arno Haye.

Het weerhield Nagel er niet van de andere wethouders te bestoken met verdachtmakingen en verwijten, met als gevolg dat het college al na vier maanden uiteenspatte. Inmiddels had met name Haye geïllustreerd dat een succesvol ondernemer nog niet automatisch een succesvol bestuurder is. Kort voor zijn aftreden onderstreepte hij zijn ongeschiktheid als wethouder nog eens pijnlijk toen hij wilde regelen dat het lokale wegenplan zo werd aangepast dat in elk geval zijn onderneming makkelijk toegankelijk zou zijn. Zijn ambtenaren werkten de wijziging echter niet naar zijn zin uit.

Na dit debacle werd een `regenboogcoalitie' gevormd uit alle partijen behalve LH. Doordat de standpunten van de coalitiegenoten ver uiteenlagen en zij uit angst voor LH – dat agressief oppositie bleef voeren – verkrampt opereerden, werd ook dit een fiasco. Toen ook de regenboogcoalitie ten val kwam, leek Hilversum onbestuurbaar. Onbestuurbaar, tenzij een college met Jan Nagel gevormd zou worden.

De PvdA-fractie besloot hier uiteindelijk samen met het CDA in te stappen, ondanks bittere verwijten van GroenLinks en het toenmalige eigen afdelingsbestuur. Een belangrijk motief om het er toch maar op te wagen was dat Nagel nu zelf wethouder werd.

Zoals gehoopt ontstond het meest stabiele en best functionerende college van de laatste jaren. Met de verwijten richting PvdA was het afgelopen. En wat al voorspeld was: Nagel werd een heel gewone wethouder en het college voerde gewoon het programma uit van de inmiddels gesneuvelde regenboogcoalitie. LH kreeg geen enkel punt van zichzelf gerealiseerd en Nagel werd, zoals elke wethouder voor hem, mikpunt van de verwijten van ontevreden burgers; dezelfde ontevreden burgers die eerst zijn aanhang hadden gevormd.

Marina Brouwer en Dik Verkuil maken deel uit van het afdelingsbestuur van de PvdA Hilversum.