Opvolging F16

In 2010 kan eenderde van de Amerikaanse tactische luchtstrijdkrachten inderdaad bestaan uit onbemande bewapende vliegtuigen, maar de conclusie van A.C.A Dake (NRC Handelsblad, 9 maart) dat het kabinet in zijn JSF-besluit de militair-technische toekomst verkeerd inschat, behoeft kanttekeningen. Het is logisch dat in de VS veel steun is voor onbemande bewapende vliegtuigen omdat die (Amerikaanse) mensenlevens zouden sparen. Dat een gewapend conflict met uitsluitend technologische middelen uitgevochten kan worden, is en blijft een illusie. Het (recente) verleden bewijst dit en daarnaast investeren de VS óók in het moderniseren en instandhouden van bestaande wapensystemen, zoals de B-52 bommenwerper en het A-10 anti-tankvliegtuig.

Het grote nadeel van UAV's en UCAV's is dat degene die het apparaat bestuurt, grotendeels afhankelijk is van de informatie die de sensoren van zo'n U(C)AV oppikken. In een bemand gevechtsvliegtuig zit een computer die zijn gelijke nog niet kent op het gebied van informatieverwerking, creatieve denkprocessen en flexibiliteit: het menselijk brein. Het is de vraag of in de toekomst het gemis van een mens in een gevechtsvliegtuig kan worden gecompenseerd, al kent het menselijk lichaam uiteraard beperkingen en is het verlies van een machine altijd beter te verkopen is dan dat van een mens.

Naast de technologische aspecten spelen meer zaken een rol. Hoe groot is de kans dat Nederlandse strijdkrachten in de toekomst verwikkeld raken in conflicten met `onacceptabele' risico's? In de huidige oorlog tegen het terrorisme zijn naast de Amerikanen slechts de Britten actief op het gebied van offensieve gevechtshandelingen. De lauwe reacties uit Europa op de Amerikaanse oproep om flink tekeer te gaan tegen de `As van het Kwaad' zijn een indicatie dat Nederlandse strijdkrachten ook in de toekomst niet snel `vuile' klussen hoeven op te knappen. Het is beter om uit te gaan van wat men wil doen, dan zich af te vragen of het verstandiger is op technologisch gebied voor de muziek uit te lopen. Dat maakt de vraag wanneer UCAV's operationeel worden, minder relevant. Technologisch en financieel houdt de keuze voor de JSF minder risico in. UCAV's van de plank kopen kan altijd nog.