Kwestie-Irak dwingt Sharon tot concessies

De Israëlische premier Sharon voelde zich de afgelopen dagen gedwongen tot concessies aan de Palestijnen. Zijn Amerikaanse bondgenoot heeft belang bij wat rust aan het front.

Midden in een Palestijns offensief van zelfmoordaanslagen kondigde de Israëlische premier Ariel Sharon gisteren aan dat de voorwaarden voor de opheffing van Yasser Arafats huisarrest nu zijn vervuld. Alle vijf moordenaars van de Israëlische minister Ze'evi zijn immers door de Palestijnse autoriteiten opgepakt. Het was Sharons tweede concessie binnen drie dagen. Vrijdag maakte hij bekend dat hij niet langer zeven geweldloze dagen van de Palestijnen eiste alvorens over een bestandsplan zou kunnen worden gepraat.

Gezien het huidige niveau van geweld èn de vriendelijke omstandigheden waaronder Ze'evi's moordenaars worden vastgehouden, waren Sharons concessies opmerkelijk. De woede aan diens rechterzijde is dan ook groot – twee ministers kondigden aan morgen hun ontslag te nemen. Tegemoetkomingen aan de Palestijnen is wel het laatste waaraan men daar op dit moment denkt zoal ooit. De internationale balans tussen Israël en de Palestijnen is de laatste dagen echter weer een beetje in het voordeel van de Palestijnen gaan verschuiven, en Sharon had niet zoveel keus.

Eén factor daarbij was van Sharons eigen makelij, namelijk zijn uitspraak van vorige week dat het doel was ,,de verliezen aan de andere zijde te vergroten''. ,,De Palestijnen moeten heel hard worden getroffen, omdat het onmogelijk is naar de onderhandelingstafel terug te keren als ze niet voelen dat ze zijn verslagen.''

In de Europese hoofdsteden ligt de sympathie sindsdien weer (even) geheel aan Palestijnse zijde. Maar zelfs in Washington, Israëls beste bondgenoot, viel die uitspraak slecht, vooral toen ook de daad bij het woord werd gevoegd en het aantal doden aan Palestijnse zijde door Israëlisch militair optreden snel steeg. Minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell kwam met een ongebruikelijk kritische verklaring: ,,Als je de Palestijnen de oorlog verklaart en denkt dat je het probleem kunt oplossen door te kijken hoeveel Palestijnen je kunt doden, weet ik niet of dat ons ergens heen leidt.'' President Bush maakte vervolgens bekend dat bemiddelaar generaal b.d. Anthony Zinni naar het gebied zou terugkeren. In januari, toen Zinni na een vergeefse missie naar de VS terugkeerde, was nog te verstaan gegeven dat hij zijn werk pas zou hervatten als Arafat eindelijk zijn best zou gaan doen een eind aan de terreur te maken. Dat had de volledige instemming van Sharon, die het conflict op zijn manier en zonder vredesmissies wil oplossen.

De Amerikaanse ommekeer had waarschijnlijk niet zozeer te maken met sympathie voor de Palestijnen als wel met de voorbereidingen voor een actie tegen de Iraakse president Saddam Hussein. Vice-president Dick Cheney is gisteren via Londen vertrokken voor een rondreis door het Midden-Oosten om zoveel mogelijk steun te winnen voor een eventuele afrekening met Saddam, mocht deze niet alsnog de wapeninspecteurs van de Verenigde Naties in zijn land toelaten voor een ongehinderde inventarisatie en ontmanteling van zijn massavernietigingswapens. De Arabische leiders zijn hoe dan ook al niet erg enthousiast over een Amerikaanse militaire actie tegen Saddam – niet uit solidariteit met de Iraakse leider, die zij vrezen, maar uit angst voor het uiteenvallen van Irak en grootscheepse destabilisatie van de regio. En een Amerikaanse aanval op Irak gaat al helemaal niet samen met televisiebeelden van Israëlische aanvallen op de Palestijnen.

Het zou de Amerikanen waarschijnlijk een lief ding waard zijn als Israël zich daarentegen coöperatief zou opstellen ten aanzien van het vredesvoorstel van de Saoedische kroonprins Abdullah, dat gisteren juist door diens minister van Buitenlandse Zaken, prins Saud al-Faisal, werd herhaald. Dat plan behelst, zoals Saud zei, volledige vrede met Israël in ruil voor een Israëlische terugtrekking achter de grenzen van 1967 en een Palestijnse staat met Oost-Jeruzalem als hoofdstad. Saoedische steun in het geval van een actie tegen Saddam zou Washington heel goed van pas komen.

Voor het zover is zullen Zinni en Cheney, die eveneens Israël zal bezoeken, nog heel wat werk moeten verzetten. Sharon moge zijn twee concessies hebben gedaan, er is geen enkel teken dat hij zich opmaakt om af te stappen van zijn beleid om geweld met niets anders dan geweld te beantwoorden, ook al heeft dat tot dusverre alleen méér geweld opgeleverd. Zijn kernkabinet heeft het leger gisteren juist toestemming gegeven om het offensief tegen de Palestijnen op te voeren.