Kaart van schedels bestaat niet meer

De misschien wel meest bizarre landkaart ter wereld bestaat niet meer. Een kaart van Cambodja, bestaande uit 300 schedels van slachtoffers van de Rode Khmer-genocide eind jaren zeventig, is gisteren schedel voor schedel ontmanteld.

De kaart hing sinds 1979 in het Tuol Sleng-museum in de hoofdstad Phnom Penh. In dit voormalige schoolgebouw was het martelcentrum van de Rode Khmers gevestigd. Ruim 12.000 gevangen werden hier verhoord en gemarteld. Op zeven na kwamen ze allemaal om het leven. Het Rode Khmer-regime maakte tussen eind 1975 en begin 1979 onder leiding van Pol Pot zo'n twee miljoen slachtoffers.

Museumdirecteur Chey Sopheara heeft de blikvanger van het museum om twee redenen laten verwijderen. ,,Hij raakte zo snel in verval dat de kaart een gevaar dreigde te worden voor de gezondheid van de bezoekers. En we willen een eind maken aan de vrees van toeristen die naar dit museum zouden willen komen.'' Biddende Boeddhistische monniken hebben de schedels en enkele beenderen, die de hoofdwegen van destijds moesten representeren, in een glazen doodskist gelegd. ,,We bewaren ze zodat niemand de Pol Pot-jaren vergeet.''

Op veel plekken in Cambodja zijn monumenten opgericht om te herinneren aan de genocide. Vaak bestaan ze uit een stapel schedels van slachtoffers. Zo staat buiten Phnom Penh, temidden van het massagraf Cheoung Ek waar de slachtoffers van Tuol Sleng naartoe zijn gebracht, een tien meter hoge glazen toren die gevuld is met schedels. Een deel van de bevolking wil net als koning Sihanouk dat de stoffelijke resten volgens de lokale Boeddhistische gebruiken worden gecremeerd zodat de geesten van de doden na twintig jaar rust kunnen hebben. Minister-president Hun Sen meent echter dat de schedels komende generaties moeten herinneren aan de gruwelen van het Rode Khmer-regime.

Op de plaats van de 'schedelkaart' komt een satellietfoto. Daarop zijn de 343 begraafplaatsen en 19.440 killing fields aangegeven die tot op heden zijn gevonden door het Documentatiecentrum van Cambodja dat bewijsmateriaal verzameld voor een eventueel tribunaal waarvoor de leiders van de Rode Khmer ooit zouden kunnen verschijnen.