Eenzijdige vernietiging

De oude vertrouwde nucleaire afschrikking is aan het einde van haar Latijn. Het Pentagon denkt en werkt aan een nieuwe en vooralsnog onvoorspelbare `blauwdruk' die niet meer is gebaseerd op de wederzijdse vernietiging die tijdens de Koude Oorlog gemeengoed was. Volgens de Nuclear Posture Review van het Pentagon, een overzicht van de stand van zaken dat afgelopen weekeinde via enkele Amerikaanse kranten naar buiten is gekomen, moeten de Verenigde Staten nadenken over eventuele eenzijdige vernietiging.

Het bekende, statische tijdperk waarin supermogendheden elkaar met hun atoomarsenalen zo bedreigden dat gebruik ervan ondenkbaar was geworden, is voorbij en heeft plaatsgemaakt voor een periode waarin flexibiliteit de eerste prioriteit is. Aan de orde is nu niet alleen het ruimteschild, maar ook de ontwikkeling van kleinere nucleaire wapens, die eventueel kunnen worden ingezet tegen de `schurkenstaten' uit de `as van het kwaad'. Ze worden met name genoemd: Irak, Iran, Noord-Korea, Syrië en Libië. Zelfs China figureert als mogelijke tegenstander omdat dit land met ruim een miljard inwoners zijn nucleaire en conventionele potentieel blijft moderniseren. Het ondenkbare moet volgens het Pentagon daarom denkbaar worden.

Zover is het natuurlijk nog niet. Het ontwerpen, bouwen, testen en produceren van minikernwapens vergt jaren. Maar vannacht kan wel duidelijker worden in welke richting de Amerikaanse regering wil gaan. Ter herdenking van de elfde september, precies een half jaar geleden, zal president Bush in een toespraak zijn plannen voor de oorlog tegen het terrorisme nader ontvouwen. Vermoedelijk draaien die om Irak, dat nog steeds over massavernietigingswapens beschikt. Het zal Bush moeite kosten daarvoor loyale bondgenoten te vinden. Vooral de NAVO-lidstaten in Europa staan niet te springen om militaire actie in Irak.

Om deze Europese scepsis tot hanteerbare proporties terug te brengen, is vice-president Cheney gisteren begonnen aan een tiendaagse reis door Europa en het Midden-Oosten. De publicatie van een deel van de Nuclear Posture Review komt hem ongelegen. Verbreding van de oorlog naar andere landen uit de `axis of evil' heeft al grote risico's. De VS kunnen de wereld niet op eigen houtje bevrijden van het kwaad en Europa heeft te veel eigen belangen in de brandhaarden om onvoorwaardelijk solidair met Washington te zijn. Maar met de blauwdruk van het Pentagon in het achterhoofd wordt deze tegenstelling alleen maar groter. Net tien jaar bevrijd van een nucleaire nachtmerrie op het continent doemen nieuwe scenario's op. Zeker Rusland – in het rapport omarmd als een steeds betrouwbaarder partner – zal de kans te baat nemen om de kloof tussen Europa en de VS breder te maken.

Met het nieuwe nucleaire concept, dat in de rapportage van het Pentagon verscholen ligt, heeft de regering-Bush zich in de VS zelf waarschijnlijk niet in de vingers gesneden. Voor de meerderheid van de Amerikaanse burgers zijn er amper grenzen in de oorlog tegen het terrorisme. Maar het Pentagon heeft Bush geen dienst bewezen als het streven om de internationale coalitie tegen de terreur bijeen te houden, ook een serieuze doelstelling is en blijft.