Zwetende opening van Toon-festival

De Oostenrijker Christian Fennesz noemt zichzelf een `virtueel gitarist'. Op tournee neemt hij zijn gitaar niet mee, maar tovert hij abstract-elektronische muziek uit een laptop. Als live-performer heeft hij de beschikking over enkele honderden vooropgenomen loops en samples, waaruit hij een diepgelaagd klankenpatroon bouwt.

Op papier lijkt dat saaier dan het is, want Fennesz bespeelt zijn computer als een hypergevoelige piano die reageert op de kleinste trillingen van zijn vingers. Het is een wonderlijke gewaarwording, hoe zich uit een schijnbaar willekeurig opgebouwd patroon van bliepjes en geknor opeens een fraai gitaarloopje los kan maken, of hoe hij de toetsen letterlijk aftast op zoek naar harmonieën in de ruis en brom onder zijn vingers.

Fennesz haalde vorig jaar de top tien van de cd-eindlijst van het muziekblad Oor met zijn derde album Endless Summer, een even minimaal als harmonieus hoogtepunt in het elektronisch genre. Als openingsact van het Haarlems Toon-festival voor elektronisch geluid en beeld, bracht hij gisteren een meditatieve sfeer naar geluidsstudio Grasland waar hij voor een ademloos gehoor `jamde' op zijn toetsenbord.

Meer dan andere laptopmuzikanten speelde hij werkelijk live, en bouwde hij zijn geïmproviseersde compositie uit de grondstoffen die hij thuis uit zijn studio-apparatuur had gedolven. Zoals de enigszins verwante Stefan Betke alias Pole zijn geknerp verlevendigt met dubreggae-baslijnen, heeft Fennesz de (onzichtbare) gitaar om een menselijke factor toe te voegen aan zijn elektronische geluidscollages.

Stemmen en beats waren taboe en de Teutoonse sfeer was op Fennesz' gezicht te lezen. Voordat het al te zweverig kon worden, voerde hij de spanning op met een orkaan van gezoem, alsof een zwerm bijen zich meester maakte van de ruimte. Na drie kwartier van opperste concentratie kwam hij bezweet en buiten adem van het podium. Zo hard als Christian Fennesz achter zijn laptop, zie je een gewone rockgitarist maar zelden werken.

Concert: Fennesz. Gehoord: 6/3 Grasland, Haarlem. Toon-festival t/m 10/3 in Stalker, Patronaat, De Loge, Nieuwe Vide, Lichtfabriek en Teylers Museum.