Smid van je eigen fortuin

In de hoofdkantoren van de PvdA en de VVD loopt de spanning hoog op. Hoe komen we de komende twee maanden door? Er is een gezegde dat hun dilemma treffend verwoordt. `Fortuin begunstigt menig gek, maar wijzen kwijnen van gebrek.'

De tijd van de sussende, ontwijkende, emotieloze verhalen is voorbij. Tijd voor doeners en aanpakkers, die mensen weten te overtuigen. Dus weg met de stoffige drogisten Dijkstal en Melkert. In hun plaats komen Gerrit Zalm, als beoogd minister-president, en Willem Vermeend als tweede man en minister van Sociale Zaken.

Zelfs wanneer Pim Fortuyn er niet in slaagt bij de volgende verkiezingen weer zo'n klap uit te delen, zal niemand zijn solorol als aanjager van het (politiek) ongenoegen vergeten. Hoe diep zit dat ongenoegen wanneer we straks weer stemmen? Krijgen de bestaande partijen toch weer het vertrouwen? Is de onvrede terecht en vind je die terug in andere onderdelen van de maatschappij? Ja.

Neem bijvoorbeeld de financiële wereld. Ook daarin staan de verhoudingen op scherp, na het leeglopen van de luchtbel van de nieuwe economie en de daarop volgende tientallen miljarden aan verliezen bij ondernemingen en beleggers. De alsmaar stijgende waarde van aandelen was het niet verboden stimuleringsmiddel in die wereld. Daar draaide alles om. Je kon er niet genoeg van kopen. Iedereen, altijd prijs, volgens de verkopers en adviseurs.

Maar net als iedere vorm van doping, houdt de positieve werking een keer op. In die ontwenningsfase verkeren we nu, wat nog niet tot iedereen doordringt. Mensen blijven op zoek naar een hogere en gegarandeerde opbrengst dan de spaarrente. Ze vragen links en rechts naar meer en zijn beledigd als ze geen passend antwoord krijgen. In die stemming zijn ze rijp voor verkopers van loze beloften, die overal loeren op hun kans en nog steeds succes hebben. Steeds weer weten ze slachtoffers te vinden.

Men wil er niet aan dat een ieder smid is van zijn eigen fortuin, maar zoekt passief zijn heil bij anderen, die beweren de juiste weg te weten. Net als in de maatschappij waarin mensen hun heil van anderen verwachten. `Ze moeten het beter aanpakken.' Dat verklaart mede de populariteit van Fortuyn. Hij is de 'ze' van mensen die liever aan de zijlijn blijven.

Wat zijn nou de geheimen van de financiële smid, de zelfdoener? Dat zijn met name deze twee uitgangspunten. Beleggen is meer dan alleen aandelen. En als tweede: bij iedere persoonlijke wens of eis, prioriteit en tijdshorizon, hoort een bepaalde belegging of investering. Je moet dus weten wat je wilt en daar een belegging (in ruime zin) bij zoeken.

Naast aandelen zijn er nog minstens vijftien andere beleggingscategorieën. Het eigen huis, ander onroerend goed, een eigen bedrijf en deelname in het bedrijf van een ander. Rentende waarden als spaargeld, obligaties, aflossen van schulden, werknemersspaarregeling en geldleningen. De beleggingssoorten die een levenslang of tijdelijk inkomen genereren zijn: Werken in loondienst, als zelfstandige, in een vrij beroep of als ondernemer. De Algemene Ouderdomswet. Deelnemen in een collectieve pensioenregeling, een werkgevers pensioenpolis of een persoonlijke lijfrenteverzekering. Waarom zou je met zoveel keus nog naarstig op zoek gaan naar exotische producten?

Hoe koppel je eisen, wensen en prioriteit aan een `belegging'? Stel je bent een freelancer met een sterk wisselend inkomen. Daarom wil je graag, dus moet je, een flinke noodreserve achter de hand houden. Dat is prioriteit `bittere noodzaak'. Daarbij past alleen geld op een vrije spaarrekening en ga je niet beleggen in bijvoorbeeld obligaties. Stop je met werken en wil je vanaf dan een vast, levenslang inkomen (óók bittere noodzaak), dan kan je een direct ingaande lijfrenteverzekering overwegen.

Wil je wat doen voor je (klein)kinderen (prioriteit `nobel streven' en tijdshorizon 18 jaar), kies dan voor een maandelijkse, vaste inleg in een aandelenbeleggingsfonds. Doe eens wild: beleg in China. Wie dan leeft, dan zorgt. Dan ben je als (groot)ouder direct en ongemerkt betrokken bij het wel en wee van de Chinezen. Zo werkt dat. Verdien je te weinig in loondienst en heb je meer in je mars, begin dan een eigen bedrijf. Een veeleisende vorm van beleggen, waarvoor je bovendien vaak geld moet lenen.

Het moet duidelijk zijn dat haast iedereen een smid van zijn eigen fortuin is of kan zijn. En bovendien een aandelenbelegger die risico loopt. Zelfs wanneer hij of zij dat niet wil. Neem maar het incidenteel achterblijven van de aanpassing van pensioenen aan de gestegen prijzen (indexatie), veroorzaakt door de gedaalde resultaten op aandelen.

Tot slot deze vermaning. Wie al te rap zijn beursje vult, is zelden zonder fout of schuld.