Pete Townshends geniale mislukking

Pete Townshends muziekfilm Lifehouse was de interessantste mislukking uit de pophistorie, schrijft Bart Jippes. Muziek die eruit voortkwam is superieur aan Pink Floyd's The Wall.

Denkend aan The Who zie je de eindeloze slierten van zanger Roger Daltrey's hertelederen franjejasje vertraagd over het tv-scherm zwieren. Is er iemand die Tommy nog wel eens draait? (We laten de Tommy-uitvoering waarmee de Koninklijke Luchtmacht Kapel nu door Nederland toert even buiten beschouwing.) In 1969 was die dubbelelpee een sensatie. Een heuse rockopera: als dát geen bewijs was dat rock als kunstvorm serieus te nemen was.

Who-gitarist, componist en tekstschrijver Pete Townshend was de eerste popmuzikant die concepten in z'n platen stopte. Al op de tweede Who-elpee A Quick One uit 1966 maakte hij een operaatje van tien minuten, en op The Who Sell Out ('67) hoorde je tussen de nummers door nepreclameboodschappen en jingles, om het idee te geven dat je naar de radio luisterde. Na het enorme succes van Tommy begon Townshend te werken aan een opvolger, die Lifehouse moest gaan heten: een `amalgaam van sciencefiction, spiritualiteit, oosterse mystiek, opstandigheid, overheersing, en rock and roll'.

Dertig jaar later is die muziekfilm nog steeds niet af. Wel was Who's Next uit '71 (nog steeds een ijzersterke plaat) gevuld met materiaal uit Lifehouse, en staan er nummers op Who Are You? en op Townshend's soloplaat Who Came First.

Voor Townshend bleek het gefaalde project een grote inspiratiebron. In 1991 verscheen The Lifehouse Demos, waarop Who's Next werd overgedaan. Voor de BBC maakte hij er in '99 een hoorspel over, en een jaar later verscheen Lifehouse Chronicles, een bijzonder mooi uitgevoerde box met zes cd's die alleen op internet (www.eelpie.com) verkrijgbaar is. Ter gelegenheid van het verschijnen van de box werden in februari 2000 in het Sadler's Wells Theater in Londen twee concerten gegeven waarvan nu een honderd minuten durende audiovisuele registratie op dvd is verschenen.

Voor wie vertrouwd is met het werk van The Who is het even wennen om de kalende Pete Townshend omringd te zien door vijf andere muzikanten, met op de achtergrond het London Chamber Orchestra. De helft van de uitgevoerde muziek is bekend van Who's Next, zij het soms in afwijkende vorm. De uit het nummer `Baba O'Riley' afkomstige `Teenage Wasteland'-passage bijvoorbeeld is nu een zelfstandig nummer. De muziek blijkt ook bij deze aanpak, en na dertig jaar, tijdloos mooi.

Nu blijkt dat deze muziek meer diepgang biedt zonder het muzikale geweld van The Who. Toneelbeeld, belichting en beeldregie zijn rustig, waardoor alle aandacht op de muziek gericht kan blijven. Lifehouse is in alle opzichten superieur aan Tommy en aan Pink Floyd's The Wall. Het levenswerk van Townshend mag dan niet volbracht zijn, deze interessantste mislukking uit de pophistorie heeft wel schitterende muziek opgeleverd. Het Dolby Digital geluidsspoor wordt beheerst toegepast: een enkele keer cirkelt een synthesizer door de kamer, maar verder ben je je alleen bewust van de achterspeakers bij het applaus.

Pete Townshend: Music From Lifehouse. DVD MMI Image Entertainment 1X1155MY