Kwetsende moslims (2)

Hafid Bouazza is een begenadigd schrijver. Hij brengt zijn lezers liefde voor de literatuur en de Nederlandse taal bij. Anders dan veel Nederlandse schrijvers van Nederlandse afkomst weet hij universele thema's aan te snijden zonder in somberheid te vervallen. Als publicist vind ik hem minder. Hij weet mij niet te overtuigen. Hij noemt mijn organisatie Milli Görüs in één adem met antisemitisch voetbaltuig. Dat is pijnlijk. Zeker gezien onze intensieve contacten met de joodse gemeenschap in Amsterdam.

De demonstratie waaraan Bouazza refereert was allesbehalve hysterisch. Die was mediterraan uitbundig, ook omdat de deelnemers merkten dat ze in Nederland meer rechten hebben dan in het islamitische Turkije. Voor de deelnemers was de demonstratie een `eye-opener'. Velen hebben toen het definitieve besluit genomen hier te blijven en te integreren, omdat per saldo Nederland met zijn godsdienstvrijheid en sociale wetgeving een islamitischer land is dan hun herkomstland. Het feit dat stadsdeelvoorzitter Freek Salm, tegen wie de demonstratie deels gericht was, de `guts' had de menigte toe te spreken. In Turkije zou de reactie van de overheid zijn geweest: met de politie d'r op af.

De plannen van het stadsdeel en de vereniging Aya Sofya lagen mijlenver uiteen. Ons conflict met het stadsdeel ging over de bestemming van het terrein. En na volgens goed Nederlands gebruik jarenlang onderhandelen zijn we erin geslaagd plannen te ontwikkelen met het soort woningen waar het stadsdeel op zit te wachten. Stadsdeel De Baarsjes, Aya Sofya en Woningbouwvereniging Het Oosten hebben laten zien dat de Nederlandse onderhandelingsdemocratie ook in een multiculturele samenleving volledig overeind kan blijven en kan worden versterkt. Als je met eigen geld en via een notaris een terrein koopt, dan lijkt me dat niet bepaald een illegale daad.

Aya Sofya is een realiteit in de Nederlandse samenleving. Daarom hebben projecten met islamoloog Mohammed Arkoun gehad. Hebben we het aangedurfd seksueel geweld tegen vrouwen in het huwelijk op de agenda te krijgen. Zijn we het debat aangegaan over islam en homoseksualiteit. Is 11 september en de islam in een kritische bijeenkomst tegen het licht gehouden. We gaan het debat over de islam op zowel theologisch als maatschappelijk niveau met open vizier aan, zonder dat we ons rijkrekenen met een zelfopgelegde slachtofferrol. Dat is niet makkelijk, want de weerstand tegen dit soort openheid is ook in de Nederlandse samenleving als geheel en niet alleen in islamitische kring groot.

Ik ben met Bouazza ongelukkig over het huidige debat. Ik voel me ongelukkig bij al die Turkse en Marokkaanse voorlieden die Huntingtons `clash of cultures' omkeren door zichzelf als slachtoffer van discriminatie en onderdrukking een vrijbrief te geven om niet te hoeven nadenken over grote maatschappelijke vraagstukken. Waar zijn de moslims in het debat over abortus, euthanasie, tweedeling in de samenleving, rechten van de vrouw, rechten van het kind, WAO?

Nee, het debat over de islam is nog niet begonnen. Het is een opgeklopt achterhoedegevecht. En dan is mijn vraag aan al die bestuurders van islamitische organisaties en scholen: hoe groot is jullie vertrouwen in God dat jullie een open en eerlijk debat volgens democratische spelregels, zoals dat in de begintijden van de islam gebruikelijk was, als een bedreiging zien? De vernieuwing van de islam moet uit het westen komen, niet uit het oosten. Vluchten kan niet meer.