Goede organisator met slecht inzicht

Morgan Tsvangirai, die morgen vijftig wordt, vormt de tegenpool van Mugabe. Tsvangirai is een geestige spreker, gaat niet gekleed in onberispelijk donkere pakken maar eenvoudige kleren zonder das. Hij heeft veel minder gestudeerd dan Mugabe maar is gemakkelijker in de omgang.

Tsvangirai is een goede organisator. Toen hij in 1988 secretaris-generaal van de landelijke vakcentrale werd, was dit een tamme organisatie die opereerde onder de vleugels van Mugabe's regeringspartij. Tsvangirai koppelde de vakcentrale los van de partij. Hij leidde de 40.000 aangesloten leden in hun verzet tegen het gestaag corrupter wordende regime van Mugabe.

Naarmate de economische crisis dieper ging bijten, werden zijn volgelingen radicaler. Tenminste twee keer in de afgelopen jaren legde zijn vakcentrale het economische leven in Zimbabwe plat.

Vijftien jaar lang kwamen de Zimbabweanen niet in verzet tegen Mugabe. Begin jaren negentig zei Tsvangirai tegen deze krant dat de bevolking apathisch geworden was omdat politiek gelijk stond met corruptie en machtsmisbruik. Het is Tsvangirai's verdienste dat hij de Zimbabweanen uit hun diepe politieke winterslaap heeft gehaald.

Twee jaar geleden zorgde hij voor een politieke aardverschuiving door bij de parlementsverkiezingen 57 van de 120 te verdelen zetels te winnen met zijn juist opgerichte oppositiepartij MDC. Ondanks een golf van politiek geweld. Voor het eerst sinds de onafhankelijkheid in 1980 kreeg Zimbabwe een serieuze oppositie.

In zuidelijk Afrikaanse landen spelen de vakbonden een veel grotere rol in het machtsspel dan elders in Afrika. In buurland Zambia verenigde de oppositie zich in 1991 achter de vakbondsleider Frederick Chiluba en versloeg de veterane leider Kenneth Kaunda. President Chiluba stelde de Zambianen diep teleur en ontwikkelde zich in korte tijd tot een kleingeestige despoot. Tsvangirai zou eenzelfde weg kunnen gaan.

Tsvangirai is binnen en buiten zijn oppositiepartij MDC herhaaldelijk beticht van slecht politiek inzicht. Zo wordt de eens linkse vakbondsleider verweten zich te hebben verkwanseld aan rijke blanke en zwarte zakenlui, die een belangrijke stem hebben in de MDC.

Ook wordt hem kwalijk genomen dat hij naïef heeft gehandeld waardoor hij in een val liep die de regering voor hem had gezet toen hij zich liet filmen terwijl hij praatte over de eliminatie van de president.

Als hij wint, zal hij veel tact moeten opbrengen om de aan Mugabe loyale ambtenarij, leger en politie aan zijn kant te krijgen. De kans lijkt groot dat de overwinning hem wordt ontstolen. Wat doet hij dan? ,,Als er een onrechtmatige regering komt, zullen de mensen dit niet accepteren. Uiteindelijk kan zo'n regering niet overleven. Onder zulke omstandigheden kan er van alles gebeuren'', zegt Tsvangirai.