De bloem der natie

Oostenrijkers staan misschien niet bekend om hun kennis van de scheepvaart, maar één maritieme zegswijze zal Tulip-oprichter Franz Hetzenauer niet snel vergeten. ,,De ratten verlaten het zinkende schip'', kreeg hij in maart 1998 van beurshandelaren als verwijt om zijn oren.

Waarom? Omdat hij één dag na de presentatie van de jaarcijfers over 1997 zijn aandelenbelang van 8 procent tot onder de 5 procent terugbracht. De opbrengst bedroeg minimaal 1,5 miljoen en maximaal 4,5 miljoen gulden, maar daar spitste de kritiek zich niet op toe. Het bedrijf stond op omvallen en een aandelenverkoop van de directeur was het laatste dat Tulip kon gebruiken. Zes weken na de verkoop van zijn aandelen, in april 1998, moest de enige pc-fabrikant van Europa uitstel van betaling aanvragen.

Het oordeel was snel geveld. Hetzenauer had rap zijn belang van de hand gedaan omdat hij wist dat Tulip ten dode was opgeschreven. Ondanks de tientallen miljoenen guldens aan staatssteun, ondanks de splinternieuwe productiefaciliteit in Rosmalen. Zelf verdedigde hij de verkoop met een verwijzing naar de Commissie Peters: die vindt dat bestuurders van ondernemingen alleen voor de lange termijn aandeelhouder mogen zijn en Hetzenauer noemde die lange termijn toen – zes weken vóór de surseance – ,,niet aantrekkelijk''.

Deze week erkende het openbaar ministerie dat eind vorig jaar een schikking met de Tulip-oprichter is getroffen. Na bijna drieëneenhalf jaar onderzoek is met Hetzenauer een schikking van 6.000 euro overeengekomen. ,,Het bedrag dat Hetzenauer heeft betaald, bevestigt dat er niet veel aan de hand was'', zo liet zijn advocaat direct weten. Daar valt met de werkwijze van het openbaar ministerie weinig tegen in te brengen. Het OM wijt het lage bedrag vooral aan het lange traject van de strafzaak en haalt ook doodleuk het gebrek aan capaciteit bij het OM aan.

Wie heeft er gewonnen? Niemand. De onduidelijkheid rond het misbruik van voorwetenschap is na de decepties rond Content en Bolswessanen alweer niet minder geworden. Het OM kan niet trots zijn gezien de omvang van de schikking, in relatie met de miljoenenopbrengst.

En Hetzenauer? Die heeft door de schikking de schijn hoe dan ook tegen. Zijn rol zal nooit volledig worden opgehelderd. Bij de cijferpresentatie in maart 1998 – één dag voor de aandelenverkoop – gaf Hetzenauer nog aan dat het dieptepunt voor Tulip gepasseerd was. Als ondernemer beoordeelde hij de toekomst volledig verkeerd, maar de belegger zat met zijn snelle aandelenverkoop goed. Met wie is eigenlijk geschikt?